1940'larda henüz bir mahalle olan Cumhuriyet kenti" Karabük'ün hızlı tırmanışının öyküsünü Karabük Valisi Nafiz Kayalı, Bizim Mahalli İdareler Gazetesi'ne anlattı. Geleceğe umutla baktıklarını söyleyen Vali Nafiz Kayalı "Karabük'ü Samsun ve Ankara'ya bağlayan yolun standardı çok düşük. Bu yol, yol değil. Yani 110 bin nüfuslu bir kente layık bir yol değil. Buraya ilk geldiğimde böyle bir yol Güneydoğu'da kalmadı dedim. Ödenekleri yetersiz ayrıldığı için mesafe kat edilemiyor. Şimdi ben sayın Bayındırlık Bakanından, sayın Karayolları Genel Müdüründen ve sayın Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'den bu yolu genişletmek, hatta bölünmüş yol olarak Samsun yol ayrımı dediğimiz İsmet Paşa Kavşağına bağlamak için yardım ve desteklerini bekliyoruz" dedi. Karabük Valisi Kayalı, Mahalli İdareler Yasasının çıkması gerektiğini belirterek ilin durumuyla ilgili şunları söyledi:

TARİHİ VE COĞRAFİ YAPI

"Karabük çok genç bir vilayet. 1940'ta Karabük henüz bir köy yerleşimi bile değildi. Karabük adında bir mahalleden ibaretti. Cumhuriyetle birlikte ağır sanayileşme hamlesi Türkiye'nin gündemine düşünce yüce önder Atatürk ve o zamanki başbakan sayın İsmet İnönü'nün önderliğinde bir demir-çelik fabrikası kurulması planlanıyor. II. Dünya Savaşı sürdüğü için savaştan uzak bir bölgede kurulması planlanıyor ve demir-çelik işletmeleri buraya kuruluyor. Ardından Karabük önce köy, sonra belde, ilçe ve 1995 yılında da nihayet il oluyor. Cumhuriyetin ağır sanayi hamlelerinden en çok yararlanan kentlerinden birisi Karabük ve bu yüzden burayı "Cumhuriyet Kenti" olarak niteliyorum. Merkez nüfusumuz 105.000, ilçe ve köylerle birlikte nüfusumuz 224.000'dir. 5 ilçemiz, 7 beldemiz var. Coğrafyasının %67'si ormanla kaplı ve merkezi sanayileşmiş ve Sanayi Devrimi'nin hususiyetlerini tamamen yaşamıştır. Bir yandan sanayi şehri, bir yandan da tarih ve doğayla iç içe olan dünya miras kentidir. Yani, tarih, kültür, sanayi ve ormanın iç içe olduğu bir Cumhuriyet kentidir.

EKONOMİK VE SOSYAL DURUM

Karabük'teki sosyo-ekonomik yapıyı oluşturan faktörlerin içinde en önemlisi demir-çelik işletmeleridir. Karabük'ün geçmişini ve bugününü belirleyen unsur bile demir-çelik'tir. Kardemir 1992'de özelleştirildikten sonra 2 yıl kar ediyor. 97'den itibaren bir şekilde zarar etmeye başlıyor. Şu an 5000 işçiyi istihdam ediyor. Kentin sosyo-ekonomik gelişiminde önem arzeden hususiyetlerden biri tekstil ve konfeksiyon. Bu alanda diğer Anadolu kentlerine bakılırsa çok büyük bir atılım var. Üretilen malların tamamı yurt dışına ihraç ediliyor. Şu anda tekstil ve konfeksiyon alanında 3500 işçimiz çalışıyor. Bunun dışında orman envali gelirleri çok yüksek. Çünkü coğrafyanın 567'si ve köylerimizin tamamı orman içi köy statüsünde. Yenice'de orman kooperatiflerimiz mevcuttur. İlçelerimizin ekonomik yapısı daha ziyade ormana bağlıdır. Safranbolu ayrıca kültür ve turizmle de kalkınmaktadır. Bayram öncesi bütün hotel ve moteller kapatılmıştır. Ev pansiyonculuğu da ciddi ölçüde gelişmiştir. Yani kültür turizminden de payını alan bir ilçemizdir.

EĞİTİMDE DURUM

Anadolu'da kent kalkınma modellerini 3 ana temaya dayandırmamız gerekiyor. Biri sanayi, ikincisi tarım ve hayvancılık, üçüncü kalkınma modelinin bacağını ise üniversiteler üzerine oturtmak gerekiyor. Üniversite bulunan kentlerin sosyo-ekonomik yapısı diğer kentlere göre daha yüksektir. Şu anda fakülte ve yüksekokulların sayısını artırmaya yönelik çalışmalarımız var. Vilayet, vakıflar ve dernekler olarak çalışmalarımızı yürütmekteyiz. Biz vilayet olarak vakıf ve derneklerle YÖK ve Karaelmas Üniversitesiyle öncülükler yapıyoruz. Ankara'ya YÖK Başkanı ve yönetim kurulu üyeleriyle bir toplantıya benim başkanlığımda bir şehir heyeti olarak gittik. Orada Karabük için iki okul sözü daha aldık. Bir tanesi Safranbolu'da yapılacak olan Güzel Sanatlar Fakültesi, ikincisi ise Karabük'te konuşlandırılacak olan Yüksek Teknik Eğitim Okulu. Özel İdareden fakültelerin altyapısı için destek veriyoruz. 1,5 yıldan beridir de yükseköğrenim yurdumuz devam ediyor. Şu anda 2002'ye yakın yüksek öğrenim öğrencimiz mevcut. Bunların tamamı sağlıksız koşullarda kalıyor. Bu yıl yurt inşamız bitecek ve gençliğin emrine vereceğiz. Üniversiteyi oluşturduktan sonra TBMM'den kanun ve tasarı halinde Karabük Üniversitesinin kurulmasını arz edeceğiz. 1999-2000 eğitim-öğretim yılında Türkiye'de 9. sıradaydık. 2000-2001 yıllarında 6. ve bu yıl da 9. sıradayız. Eğitimin ne olduğunu veli ve öğrenci çok iyi farkında. Aileler eğitim ve öğretim için bütçelerinden fazlaca pay ayırıyor. Öğretmenlerimizde sirkülasyon yok, yerleşmiş bir kadromuz var. Şu anda ilköğretim ve lise dengi yeni yeni okullar yapıyoruz. Bütün ilçelerde ve Karabük merkezde yeni ilköğretim okulları yaptırdık. Ovacık'ta bir YİBO'muz var. Yani Milli Eğitim Bakanlığı'nın koyduğu derslik başına 30 öğrenci standardını Karabük'te yakalıyoruz. Burada, eğitimin alt yapısı olan ilköğretim sorununu çözdük. Bu yıl da dahil olmak üzere her yıl eğitime 1 trilyon ödenek aktarıyorum. Şimdi Safranbolu'da bir Güzel Sanatlar Lisesi yapılacak. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası finansıyla yapılacak bir lise. İhalesi yapıldı, yer teslimi yapılacak. Anadolu Öğretmen Lisesi de 2002 yatırım programına alındı, bu yıl inşaatı başlayacak. İlde bir gençlik merkezi yoktu ve şu anda yapılıyor, inşaatı bitmek üzere. 500 milyar para harcadım, 200 milyar da Devlet Bakanı sayın Fikret Ünlü söz verdi ve sizin aracılığınızla o­na bir gönderme yapmak istiyorum: Gençlik Merkezimizin bitmesi Fikret Ünlü'nün söz verdiği 200 milyarın gelmesine bağlı. Ayrıca temelini de sayın Ünlü atmıştır.

SAĞLIKTA DURUM

Kent merkezinde devlet hastanemiz, doğumevi, ana-çocuk sağlığı hastanemiz var. SSK ve ayrıca özel hastaneler var. Safranbolu'da bir devlet hastanesi ve ilçelerimizde sağlık ocaklarımız var. Sağlıkta ciddi sorunlarımız yok ve yatırımlar devam ediyor. Sağlık ocaklarının malzeme ve ambulans ihtiyaçlarını Özel İdareden karşılıyoruz. Şu anda kentimizde ambulans ihtiyacımız yok. Burada sağlık konusunda tek sıkıntımız her yerde olduğu gibi resmi ve özel çalışmaların birarada yürütülmesidir.

ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

Karabük'te bir tek organize sanayi bölgemiz var ve o da şehir merkezine yakın bir noktadadır. 150 hektar alan üzerine 50 parsellidir ve bu güne kadar 25 arsa talebini karşıladık. Şu anda üzerinde fabrika inşaatları devam ediyor. Biri imalata geçmiş durumda. Karayoluyla bağlantısını yaptık, kanalizasyonu tamamlandı. Sadece organize sanayi bölgesinin içindeki yolların yapımı kaldı, bunu da asfalt ya da parke yapacağız. Burası kalkınmada öncelikli illerden biri, Ankara ve İstanbul'a yakın. Buraya yatırımcı bekliyoruz. Arsalar uygun bedelle, hiçbir bürokratik engel olmayacağı da benim taahhüdümdür.

TEMEL SORUN YOL...

2,5 yıldır çözemediğim bir konuyu ifade etmek istiyorum: Karabük'ü Samsun ve Ankara'ya bağlayan yolun standardı çok düşük. Bu yol, yol değil. Yani 110 bin nüfuslu bir kente layık bir yol değil. Buraya ilk geldiğimde böyle bir yol Güneydoğu'da kalmadı dedim. Ödenekleri yetersiz ayrıldığı için mesafe kat edilemiyor. Şimdi ben sayın Bayındırlık Bakanından, sayın Karayolları Genel Müdüründen ve sayın Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'den bu yolu genişletmek, hatta bölünmüş yol olarak Samsun yol ayrımı dediğimiz İsmet Paşa Kavşağına bağlamak için yardım ve desteklerini bekliyoruz. Diğer sorun ise, Araç ve Kastamonu Çayları ve Filyos yataklarındaki su taşkınlarıdır. 1998 yılı mayıs ayında Karabük ve Yenice'yi sel basmıştı. Bu sorun bu yıl çözülüyor, Dünya Bankası kaynaklı projeler bu yıl nihayet devreye giriyor ve projeler 21 milyon dolarlık. 2003 yılının mart ayında yapım itibariyle teslim edilecek projeler. Karabük'ü Yenice'yi ve diğer sele maruz bölgelerimizi kapsayan bir proje. Bu projeyle bu kentin iki yakasında iki önemli köprü yapılacak. Bu yıl projelerin Karabük'te yaptığı canlanmayı esnaf da büyük ölçüde görecek. Çünkü aynı zamanda 36 trilyon lira demire, çimentoya ve işçiliğe gidecek. Karabük için havaalanı lüks. Ben otel ve lojman yapmam. Direk vatandaşa hizmet olarak dönecek işler ve projeler yaparım. Köylere asfalt, içme suyu yaparım. Geçen yıl 81 köyün içme suyu sorununu çözdüm. Köylerimizde kanalizasyon yapıyoruz. Köy hizmetlerinde çok iyiyiz, bu yıl da asfalt ve yol yapımına devam edeceğiz. İçme suyu ve kanalizasyon çalışmalarına da devam edilecek. Ben paraları buralara harcarım; özel idarenin kaynaklarını okula, sağlık ocağı yapımına harcıyorum. Kırsal kalkınma projesi kapsamında arıcılığı, koyunculuğu destekleme projelerimiz var. Bunlardan bazıları geri dönüşümlü, bazıları da bedelsiz. Çiftçilerimize teşvik amaçlı olarak ücretsiz yem veriyoruz. Seralar kurduruyoruz, aynı şekilde meyveciliği teşvik ediyoruz.

YASAYLA İLGİLİ GÖRÜŞLERİ

Çok önemli bir yaraya parmak bastınız. Mahalli İdareler konusunda beklentilerimiz olduğunu söylemeliyim. Bugün hangi vali yetkisizlikten şikayet ederse bunu doğru bulmam. Yetki konusunda valilerin yetkilerinin olduğunu biliyoruz ancak bu yetkiye mütenasip kaynak aktarımı önem arz ediyor. Zaman kazanımı açısından mahallileştirilmesi gerekiyor. Ben tasarıyı tek tek baştan sona okudum. Tasarının değişik aşamalarına da katıldım. Ancak her tasarı gündeme geldiğinde bu mahalli idareler kanunu biraz törpüleniyor. Törpülenerek de bugünkü durumuna geldi. Bu bile çıkarsa bir kazançtır. Bu yetkiler verilirken ülkenin birlik ve beraberliğinin bölünmesinden korkuluyor. Ancak Türkiye'nin sistemi buna zaten müsaade etmiyor. İllerin valisi, kaymakamı, belediye başkanı var; denetleyici ve gözetleyici var. yöneticiler iyi seçildiği takdirde hiçbir sorun olmaz. Türkiye'nin üniter yapısı bir bütündür, bozulmaz, bozulamaz. Ama mahalli idarelere yetki devriyle bu olay biraz askıya alınır şeklinde korkular zaman zaman gündeme geliyor.

VALİ NAFİZ KAYALI KİMDİR?

1955 Bayburt doğumlu. İlk, orta ve lise tahsilini Bayburt'ta yaptı. 2 yıl Almanya'da kaldı. Siyasal Bilgiler Fakültesinden 1978'de mezun oldu. 2 yıl Bakanlıkta müfettiş muavinliği yaptı. Daha sonra kaymakam adaylığına geçti. Maiyet memurluğunu Ankara'da yaptı. Kaymakam vekillikleri, ilçe kaymakamlıkları, vali yardımcılıkları, 1988-1992 yıllarında olağanüstü hal bölge vali yardımcısı olarak görev yaptı. Ankara'dan Sivas'a atandı ve 4 yıl vali yardımcılığı yaptı. Sivas'tan Yozgat Valiliğine atandı. Daha sonra 2 yıl Diyarbakır Valiliği yaptı ve 4 ay olağanüstü hal bölge valiliğini yürüttü. Son kararnameyle de Karabük'e atandı. Evli ve 3 çocuk babası