1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra Anadolu'ya başlayan büyük Türk göçünün ilk durak yerinden biri olan ve tarihi misyona sahip olan Bitlis'in Mutki ilçesinin Kaymakamı Faruk Ekiz, "Mutki, hem tarihi misyonu, hem de sahip olduğu güzellikleri ile günden güne gelişen bir ilçedir" dedi.

Kaymakam Ekiz, görev aldığı ilçede temel sorunlar üzerinde ciddi çalışmalar yaptıklarını söyledi. Mutki Kaymakamı Faruk Ekiz, mahrumiyet ilçesi oldukları için sağlık ve eğitimde personel eksiklikleri yaşadıklarını söyleyerek, "Gerek öğretmenler gerekse doktorlar buraya gelmek istemiyorlar" dedi. Bitlis'e bağlı Mutki ilçesi Kaymakamı Faruk Ekiz, Bizim Mahalli İdareler Gazetesine yapılan çalışmalar hakkında şunları söyledi:

COĞRAFİ YAPISI

Dağlık bir alandır. İlçenin girişi var ancak çıkışı yok. Doğusunda Bitlis, güneyinde Baykan, batısında Sason ve Muş, kuzeyinde Güroymak ilçesi ile çevrilidir. Bitlis iline 20 km uzaklıkta kırsal özelliği belirgin olan bir ilçedir.

TARİHİ

Mutki ilçesi, tarih çağları boyunca Asur, Pers, İskender Roma ve Bizans İmparatorluklarının hakimiyetinde bulunmuş, daha sonra Müslüman Araplar tarafından alınmıştır. Bundan sonra birkaç defa Müslümanlar ile Bizanslar arasından el değiştiren bu topraklar 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu'ya başlayan büyük Türk göçünün ilk durak yerlerinden biridir ve Akkoyunlu, İlhanlılar gibi çeşitli Türk beyliklerinin idaresi altında kalmıştır. 1514 Çaldıran zaferinden sonra Osmanlı Devletinin topraklarına katılmış, Birinci Dünya Savaşı sırasında Ermeni ve Ruslar tarafından işgal edilen bölge, 16 Nisan 1916 yılında işgalden kurtarılmıştır.

İDARİ YAPI

2000 yılında yapılan genel nüfus sayımının kesin olmayan sonucuna göre; ilçe nüfusu 12 bin 291, genel nüfusu 55 bin 622 kişidir. İlçe belediyesinin yanı sıra Kavakbaşı ve Koyunlu belediyesi ile birlikte 3 belediye, her belediyede 4'er olmak üzere toplam 12 mahalle, 2 Bucak, 57 köy ve 84 mezra bulunmaktadır.

EĞİTİM VE SAĞLIK

İlçe merkezinde 1971 yılında açılan 500 öğrenci kapasiteli YİBO, bir tane pansiyonlu ilköğretim okulu, bir normal okul ve bir de lise var. İlçemizde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca yapılan 100 öğrenci kapasiteli bir yurt bulunmaktadır. Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarımızdan 8 tanesi 2 derslikli olup, diğerleri 1 dersliklidir. İlçemizde; 101'i beldelerde ve köylerde, 37'si merkezde olmak üzere toplam 138 derslik olup, derslik başına düşen öğrenci sayısı 44 dür. Toplam öğretmen sayısı 205' tir. Bölgenin genel özelliği olarak, eğitim durumu düşüktür. Mahrumiyet ilçesi olduğumuz için, gerek öğretmenler,gerekse doktorlar buraya gelmek istemiyor. Sağlık hizmetlerinde de sıkıntı var. Doktor ve ebe sıkıntısı var. Köylerimizde ki sağlık ocakları kapanmış durumda. İlçemizde merkez ve köylerle beraber 5 Sağlık ocağı, 10 Sağlık evi bulunmaktadır. Sağlık hizmetlerinde sıkıntı vardır. Hastanemiz var ama doktor yok.

ÖZ KAYNAKLAR

Halkımızın başlıca geçim kaynağı koruculuktur. 2 binden fazla korucu mevcuttur. Geri kalan halk tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Ancak arazinin elverişli olmaması ve yıllardır terörün yarattığı olumsuz etkilerle tarım ve hayvancılıktan istenen verim alınamamaktadır. Üretime yönelik bir tesis yoktur. Tütüncülük en büyük geçim kaynağıdır. İlçenin toplam yüzölçümü 123 bin 400 hektar olup, bunun ancak 3 bin 900 hektarında tarım yapılabilmektedir. Bunun 1200 hektarında tütün, 1000 hektarında yem bitkileri, 500 hektarında hububat, 500 hektarında da sebze ve meyvecilik yapılmaktadır. Geri kalan alanlar tahmini nadas alanlarıdır. İlçemizde yaklaşık olarak 11 bin büyükbaş, 85 bin küçükbaş hayvan varlığı mevcuttur. 2001 yılında toplam 7 bin 192 adet büyükbaş hayvana şap hastalığına karşı ücretsiz aşılama yapılmıştır. İlçemizde sanayileşme olmayıp, bu alanda faaliyet gösterebilecek herhangi bir sektör veya işkolu da mevcut değildir. Üretilmekte olan tarımsal ve hayvansal ürünler yetiştiriciler tarafından şahsi ihtiyaçları olarak tüketildiğinden mahsulün mamul hale getirilmesi düşünülmemiştir. Ancak süt ürünlerini, kısmen çiftçi ailesinin kendi imkanlarıyla yarı mamul hale getirerek pazarlaması mümkündür.

YAPILAN HİZMETLER

Boru verilmek suretiyle içme suyu şebekeleri düzenlenmiştir. Köy yollarının bakım ve stabilize, asfalt çalışmaları yapılmıştır. 1 köprü ve 4 adet Menfez yapılmıştır. 3 yerde sulama suyu projesi uygulanmıştır. Köylerde Dünya Bankası finanseli 4 okul yaptırılmıştır. İl Özel İdare tarafından 2 okul tamir edilmiştir. Kaymakamlık olarak 26 adet okulu tamir ettirdik. 32 köye umumi tuvalet yapıldı. 4 köye cami, 4 köye imamevi, 31 köye cenaze yıkama ve abdest alma yeri yapıldı. 11 adet içme suyu projesi devam etmektedir. 4 köyde 212 afet konutu yapıldı. 17 köyde 393 afet konutu programa teklif edilmiştir. Köylere Hizmet Götürme Birliği'nin, bağışlar dışında her hangi bir geliri olmadığı için birlik tarafından yürütülen proje ve faaliyet yoktur. Ancak Açıkalan ve çevre köylerinde üretilen biber ve diğer ürünlerin soğuk hava deposunda muhafaza edilip , kış aylarında yüksek fiyata satılması ve cevizciliğin geliştirilmesi için proje çalışmaları devam etmektedir. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından halka 2000 yılı içerisinde toplam 45 milyar 681 milyon 660 bin liralık yardım yapıldı. 2001 yılında da 172 milyar 707 milyon 571 bin 300 liralık yardım yapılmıştır. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından; 200 aileye 290 milyon tutarında meyve fidan, 100 aileye beşer adetten toplam 500 adet olmak üzere 4 milyar 425 milyon tutarında arı kovanı dağıtımı yapılmıştır. Yine bu kapsamda 42 aileye 4 adet Ak Karaman koyun, olmak üzere toplam olarak 104 aileye 11 milyar tutarında hayvancılık projesi gerçekleştirilmiştir. İlçe Tarım Müdürlüğüyle işbirliği halinde planlanan, yörede yem üretimini artırmak, dolayısıyla hayvancılığın gelişmesini sağlamak ve ormanların tahrip olmasını önlemek maksadıyla mısır ekimi projesi yapılmış ve Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Sekreterliği'nden gerekli 4 milyar 140 milyon talep edilmiştir. Bu amaçla 3 milyar tahsis edilmiş fakat gerekli kaynak ancak temmuz ayında sağlandığı için projenin uygulanması ertesi yıla sarkmıştır. Ulusal eğitime destek kampanyası çerçevesinde 58 adet 1. Kademe, 15 adet 2. kademe okuma-yazma kursu açılmış, toplam 655 kişi belge almaya hak kazanmıştır.

KÖYE DÖNÜŞ PROJESİ

2001 bahar ayları itibariyle ilçemize bağlı 6 köye geri dönüş olmuştur. Halen ilçemizde 44 mezra boş bulunmakta olup kapalı köy bulunmamaktadır. Bu köylerde bulunan okul, cami ve meskenlerin hemen hemen tamamına yakını tahrip olmuş olup kullanılmayacak niteliktedir. Ayrıca bu köylerimizde başta içme suyu olmak üzere yol, elektrik, telefon gibi alt yapı sorunları mevcuttur.

SOSYAL FAALİYETLER

Halk Eğitim kapsamında kurslar açıyoruz. Bilgisayar kursu açmayı düşünüyoruz. Köylerde dokuma ve el işleriyle ilgili çalışmalar sürdürülüyor. İlçemizde yeni kurulmuş bir kütüphanemiz var. Bazı zamanlar Ankara'dan tiyatro getirtiyoruz. Halkımız bu tarz etkinliklere ilgi gösteriyor.

ASAYİŞ

İlçemiz şu anda güvenli. Boşaltılan köylerimiz için köye dönüş projesi uygulanmaktadır. Ufak tefek bazı olaylar var. Terör olaylarının bitmesiyle birlikte ilçemiz merkez ve kırsalında sükunet mevcuttur. İlçemiz, terör açısından hassas olup genelde terörist faaliyetlerin geçiş güzergahındadır.

YASA HAKKINDA

Bu yasa yıllardır sürüncemede. Aslında Avrupa standartlarında hazırlanmış bir yasa. Çıkması iyi olur ; çünkü böyle küçük ve uzak yerlerin sorunlarını Ankara'dan görebilmek zordur. Ancak belediyeler bu kanunu kendi menfaatleri için kullanabilirler. Yöneticilerin yapısından dolayı yasanın sakıncaları olabilir. Belediyelerin yarattığı veya engellemediği birçok sorun görüyoruz, gecekondulaşma gibi . Eğer yetkileri artırılırsa daha çok sorun ortaya çıkacaktır. Tabi bunların yanı sıra ,çok iyi çalışan belediye başkanları da var. Nüfusu 5 binden az olan belediyelerin kaldırılması lazım. Kaynak israf oluyor, gelen para gerektiği gibi kullanılmıyor. Bunların kaldırılması ve kaymakamlığa bağlanması gerektiği görüşündeyim.

KAYMAKAMDAN MESAJ

Merkezi yönetim,bölgenin ekonomik yapısını göz önüne alarak uygulama yapabilir. Mesela bu bölgede çalışan bir memurla,çok iyi bir bölgede görev yapan başka bir memura aynı maaş veriliyor. Sanki buruya gelen memur cezalandırılmış oluyor. Kanunlar düzenlenirken bölgenin yapısı göz önüne alınabilir. Halkımızdan devlete inanmalarını ve teröristlere yardım etmemelerini istiyoruz. Eski günlere geri dönmek istemiyorlarsa devletin yanında olsunlar.

FARUK EKİZ HAKKINDA

1976 Samsun doğumlu. Ankara Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunu. 1999'dan beri bu mesleğin içinde, Mutki ikinci asli görev yeri.