Geçen sayımızda, Mahalli İdareler Yasa Tasarısının yeniden yapılandırılarak, bir yıl içinde tamamlanacağını açıklayan AK Parti Lideri Tayyip Erdoğan'ın reform sözünün ardından, İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu'da konu ile ilgili olarak, gazetemize açıklamalarda bulundu. Yasa için düğmeye basıldığı müjdesini veren İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu, yeni yapılandırılan Mahalli İdareler Reformu hakkında bilgi verdi. Yasanın, Acil Eylem Paketinde ön safhalarda yer aldığını belirten Bakan Aksu, yerel yönetimlerin yetki ve kaynaklarının arttırılacağını söyledi. Aksu, "58 inci Cumhuriyet Hükümeti, katılımcı ve çoğulcu demokrasi ve yönetimde etkinlik ilkeleri doğrultusunda, kapsamlı bir yerel yönetim reformunu gerçekleştirme azim ve kararlılığındadır. Hükümetimiz ,bu hususu öncelikle gerçekleştirilmesi gereken temel hedeflerden biri olarak kabul etmiştir" dedi.

Mahalli idarelerde yapılacak reformun gerekliliğinin, ülkemizde, uzun yıllardır toplumun tüm kesimleri tarafından kabul edilen nadir konulardan biri olduğunu vurgulayan İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu, Yerel Yönetim Yasa Tasarısı ile ilgili teknik çalışmaların başladığını söyledi. Yerel yönetimlerle merkezi yönetimler arasındaki yetki kargaşasına son verileceğini ifade eden Bakan Aksu, "Yerel yönetimlerin kendi görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli harcamaları karşılayacak düzeyde ve çeşitlilikte mali güce kavuşmaları sağlanacaktır" diye konuştu. Yasanın gecikmesinin, mahalli idarelerin hizmet kabiliyetini olumsuz şekilde etkilediğini ve sonuçta ülke sorunlarının daha da ağırlaştığını ve çözümün zorlaştığını belirten Aksu," Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve siyasal problemlerin çözümü açısından, mahalli idareler reformunun bir an önce gerçekleştirilmesinin büyük bir zaruret olduğuna inanıyoruz"dedi.

NEDEN ÇIKMADI

Mahalli İdareler Reformunun gerekliliği, ülkemizde, uzun yıllardır toplumun tüm kesimleri tarafından kabul edilen nadir konulardan biridir. Bu konu hemen hemen bütün beş yıllık kalkınma planlarında yer almış ve çözümü için çeşitli öneriler getirilmiştir. Kurulan her hükümet, Mahalli İdareler Reformu yapmayı vaadederek bu konuyu programına almış ve o­nlarca tasarı hazırlatılmışlardır. Bütün bunlara rağmen, Mahalli İdareler Reformu bir türlü gerçekleştirilememiştir. Sanki görünmez bir güç, Mahalli İdareler Reformunu engellemiştir. Evet sanki görünmez güç bu reformu engellemiştir. Bu gücün ne olduğu konusunda değişik yorumlar yapılmıştır. Bürokratlar, siyasetçiler, düşünürler ve diğer ilgili kişiler birbirlerini Mahalli İdareler Reformu'nu engelleyen gizli güç olarak suçlamışlardır.

ACİL EYLEM PAKETİNDE

58 inci Cumhuriyet Hükümeti, katılımcı ve çoğulcu demokrasi ve yönetimde etkinlik ilkeleri doğrultusunda, kapsamlı bir yerel yönetim reformunu gerçekleştirme azim ve kararlılığındadır. Hükümetimiz bu hususu öncelikle gerçekleştirilmesi gereken temel hedeflerden biri kabul etmiştir. Bu nedenle konu acil eylem planına dahil edilmiş ve yerel yönetimler alanındaki yeniden yapılanma çalışmalarının en geç bir yıl içerisinde tamamlanması kamuoyuna taahhüt edilmiştir. Bu doğrultuda, İçişleri Bakanlığı görevine başlar başlamaz verdiğim ilk talimat "Yerel Yönetimler Yasa Tasarısı" ile ilgili teknik çalışmalara derhal başlanması olmuştur. Ve bu teknik çalışmalar halen, Mahalli İdareler alanında önemli deneyim ve birikimi olan Müsteşarımız Sayın Muzaffer Ecemiş'in başkanlığında, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü ile ilgili diğer birimlerin katılımı ile yürütülmektedir. Ancak bu çalışmaları yürütürken temel hareket noktamız, çoğulcu bir demokrasi anlayışı ile konuyla ilgili bir toplumsal mutabakat oluşturma yönünde azami gayreti göstermektir. Siyasi partilerimizin, milletvekillerimizin, sivil toplum örgütlerimizin, üniversitelerimizin, mülki idare amirlerimizin belediye başkanlarımızın, muhtarlarımızın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarımızın görüşleri bizim için büyük önem taşımaktadır. Önerileriniz, katkılarınız, eleştirileriniz hiç kuşkusuz ki bizlere ışık tutacak ve yol gösterecektir. Çağdaş demokrasilerde yerel yönetimlerin yapısı, işlevleri ve işleyişi; hizmetlerin görülmesinde verimlilik-etkinlik-tutumluluk ilkelerinin hakim kılınması, demokrasi, özerklik ve yeniden paylaşım gibi değerler üzerine inşa edilmiştir.

ÇAĞDAŞ YAPIYA SAHİP DEĞİL

Yaklaşık 150 yıllık bir mahalli idare tecrübesine rağmen ülkemizde merkeziyetçi yönetim geleneği bir türlü terk edilememiştir. Yerel yönetimlerle merkezi yönetim arasındaki görev ve yetki dağılımı, merkezi yönetim lehine bir seyir izlemiştir. Yerel düzeydeki bir çok kamu hizmetinin merkezi yönetim tarafından yerine getirilmesi, personel ve kaynak israfına yol açmıştır. Yerel yönetimler ile merkezi yönetim arasındaki hizmet ve kaynak dengesi gerektiği gibi kurulamamış, bu idareler arasında koordinasyon tam olarak sağlanamamıştır. Bunun sonucunda; - Bütün yetkilerin merkezi idarenin elinde toplandığı aşırı merkeziyetçi bir sistem ortaya çıkmış, - Her şey Ankara'dan beklenir olmuş, - Merkezi bürokrasi aşırı derecede büyümüş, - Hizmet öncelikleri doğru belirlenememiş, - Halk hizmetlere kolayca ulaşamamış, - Halkın hizmet talepleri ile merkezi idarenin sunduğu hizmetler örtüşememiş, - Hizmet maliyetleri artmış ve kaynak israfı olmuştur. Yerel yönetimlere yeterli düzeyde ve serbestçe yönlendirerek kullanabilecekleri finansman ve gelir kaynakları sağlanamamıştır. Ülkemizde yerel idarelerin harcamalarının GSMH içindeki payı yüzde 2.5 ile Avrupa ülkelerinin oldukça altındadır. Toplam kamu harcamalarının sadece yüzde 12-13 civarı yerel idareler tarafından yapılmaktadır. Mahalli idarelerimizin gelirlerinin yüzde 50-55'i merkezi idareden gelen yardımlardan oluşmaktadır. Bu oran Avrupa Birliği ülkeleriyle karşılaştırıldığında en yüksek oranlardan biridir. Bu durum yerel yönetimlerin yüklendikleri görevleri ekonomik açıdan etkin, verimli bir şekilde yerine getirmelerine imkan vermediği gibi demokratik açıdan yerel halkın yönetim ve denetime istenildiği düzeyde katılımını da engellemektedir. Yerel yönetim birimlerinde çalışan görevliler bunların hukuki konumları, aranan nitelikler, toplumsal güvenceleri, işe alım ve çalıştırılma koşulları, hizmet içi eğitim gibi, bir yapıda bulunması gerekli olan kurallar tam anlamıyla kurulamamıştır. Belediyelerin nüfus, coğrafya, toplumsal, yapı, ekonomik ve kültürel özellikleri göz önünde bulundurulmadan ve bölgesel gelişmişlik düzeyine bakılmadan aynı görev yetki ve sorumluluklarla donatılması ve aynı gelir kaynaklarından yararlandırılması, uygulamada belediyelerin gelişmesini, yeterli ve nitelikli sonuç almasını engellemektedir. Kısacası, bugünkü durumuyla yerel yönetim birimlerimiz çağdaş toplumun isteklerini karşılayabilecek esnek, demokratik, katılımcı, saydam, etkin ve verimli bir yönetim yapısına sahip değildir. Öte yandan ülkemiz nüfusunun önemli bir kısmının yaşadığı köylerimiz temel alt yapı hizmetlerinden mahrum bulunmakta ve buralardaki vatandaşlarımız çağdaş imkanların çoğuna ulaşamamaktadırlar. Biz çağımızın bir yönüyle küreselleşme çağı, diğer yönüyle yerelleşme ve yerel yönetimlerin devlet sistemleri içindeki ağırlıklarının arttığı bir çağ olduğuna inanıyoruz. Artık demokrasi sadece bir seçme ve seçilme rejimi değil, aynı zamanda katılım ve işbirliği rejimi olarak algılanmaktadır. Bu katılım ve işbirliğini gerçekleştirecek temel birimler ise yerel yönetimlerdir. Demokratik ve açık bir toplumu, yukarıdan aşağıya inşa etmek yerine, yönetime katılma, yurttaşlık ve hemşehrilik kültürünün canlandırılması ile aşağıdan yukarıya daha iyi kurabileceğimizi düşünmekteyiz. Bunun da yolu, yerel yönetim anlayışının günümüz ihtiyaçlarına göre yeniden belirlenmesinden ve buna paralel olarak yerel yönetimlerin güçlendirilmesinden geçer.

HALKIN KATILIMI İLE

Amacımız yurdumuzun her köşesindeki insanımızı ,kendi yöresindeki sorunların çözümünde, yöreyi ilgilendiren kararların alınmasında söz sahibi kılmaktır. İstiyoruz ki, kararları insanlarımız versin. Bütün vatandaşlarımız yaşadıkları yörenin sorunları hakkında bilgi sahibi olsunlar. Hatta bununla da yetinmesinler, bu sorunların çözümlenmesinde kendilerinin de sorumluluk taşıma gerektiği bilincine ulaşsınlar. Genciyle, yaşlısıyla, kadınıyla, erkeğiyle, memuruyla, işçisiyle bütün insanlarımız yerel yönetim organlarında görev alsınlar. Yörenin ihtiyaçlarını mali imkanlarını kendileri gözden geçirerek, çözüm yollarını kendileri bulsunlar ve kararlarını Ankara'ya gelmeden verip uygulayabilsinler. İnanıyor ve güveniyorum ki bu yeni yapısal sistemin gerçekleşmesi ve işlerliğe kavuşması ile birlikte yerel yönetimlerimizde hali hazırdaki sorunların çözümünde büyük rahatlıklar elde edilecektir. Daha da önemlisi yerel yönetimlerde çağdaş yönetim bilimi ilkelerinin ve yönetim teknolojisinin önerdiği çağdaş çözümlerin uygulama alanı çok daha fazla bir genişlik ve derinlik kazanmış olacaktır. Böylece merkezi idare de olması gerektiği gibi asli görevlerine dönecek, yani politika belirleyecek, standart oluşturacak, denetleyecek ,eğitecek ve yol gösterecektir. Bu konudaki çalışmalarımızın sonuçlarını kısa süre içersinde alarak yerel yönetimlerimizi layık oldukları seviyeye çıkaracağız. Bundan herkesin emin olmasını ve bize güvenmesini istiyorum. Bu konuda cesur, tutarlı ve kararlıyız. Sizlerin bütün fikirlerine, katkılarına her zaman açık olduğumuzu, bunların detayı ile değerlendirileceğini bir kez daha ifade etmek istiyorum. Ve konuyla ilgili görüş ve önerilerinizi yazılı olarak, gerektiğinde şifahen bildirmenizi istirham ediyorum.

ABDÜLKADİR AKSU'NUN ÖZGEÇMİŞİ

1944 Diyarbakır doğumlu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Mülki İdare Amiri, Vali - Kaymakam, Malatya Emniyet Müdürü, Kahramanmaraş Vali Vekili, Emniyet Genel Müdür Yardımcısı, Rize Valisi görevlerinde bulundu. Bir dönem Rize Belediye Başkanı olarak görevini ifa etti. Merkez ve Gaziantep Valiliği görevinden sonra, 18-20 Dönem Diyarbakır Milletvekili olarak, TBMM'de yerini aldı. İçişleri Bakanı ve Devlet Bakanı olarak görev yaptı. Halen İçişleri Bakanı olarak görevini sürdürmektedir. Almanca bilmektedir. Evli ve 2 çocuk babasıdır.

İŞTE YENİ YASA

Yerel Yönetim Reformu çerçevesinde hedefimiz, üniter devlet anlayışımıza dayalı olarak yerel yönetimlerimizi demokratik bakımdan, yetki ve sorumluluk açısından, örgütsel ve kaynak yönünden güçlendirmektir. Bu kapsamda; - Merkez idare ile mahalli idareler arasındaki görev bölüşümü ve hizmet ilişkisi yeniden düzenlenecektir. - Yerel yönetimlerle merkezi yönetimler arasındaki yetki kargaşasına son verilecektir. - Kamu hizmetlerinin yerinden yönetim anlayışıyla yerine getirilmesine imkan tanınacaktır. - Avrupa yerel yönetim özerklik şartında belirtildiği gibi, merkezi idarenin görev ve yetkileri tek tek belirlenecek ve bunun dışında kalan tüm görevler yerel yönetimlere bırakılacaktır. - Mahalli İdarelere yerel ihtiyaçlara göre yönetim biçimlerini geliştirme yetkisi verilecektir. Yerel yönetimlerin, kendi görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli harcamalarını karşılayacak düzeyde ve çeşitlilikte mali güce kavuşmaları sağlanacaktır. - Mahalli idarelerde demokratik ilkeler çerçevesinde açıklık ve katılımcı yönetim sağlanacaktır. - Halkın yönetimi denetlemesinin yasal alt yapısı oluşturulacak ve kamuoyunun tercihlerinin tespit edilebilmesine imkan verecek usuller geliştirilecektir. - Yerel yönetimlerin karar alma süreci ve bazı faaliyetlerine sivil toplum kuruluşlarının katılımı sağlanacaktır. - Kendi alanlarıyla ilgili düzenlemelere gidilmeden önce yerel yönetimlere danışılması ilkesi getirilecektir. - Yerel yönetimlerin denetim ve gözetiminin ,korunmaya çalışılan çıkarların önemi ile orantılı olması ilkesi gözetilecektir. - Belediye kurulmasına dair işlemler ile belediyelerin personel kadro ve istihdamları yeni esaslara bağlanacaktır. - Yerel yönetimler ile ilgili, insan kaynağı yetiştiren okullar açılacaktır. - Büyükşehir belediyesi kurulmasına objektif kıstaslar getirilecektir. - Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki görev-yetki paylaşımı ,hizmetlerde aksamaya yol açmayacak şekilde yeniden belirlenecektir. - Belediyelerin görev ve sorumluluk alanlarının genişletilmesi için çalışmalar yapılacaktır. - İl Özel İdarelerin ve valilerin konumu güçlendirilecek, devletin, taşrada asli görevleri doğrudan il valileri kanalıyla yürütülecektir. - İl genel meclisleri katılımı artıracak şekilde ,gerçek anlamda birer yerel meclise dönüştürülecektir. - Köylere ve kırsal alana yönelik hizmetlerin daha etkin götürülmesi ve koordinasyonu için köy idareleri de çalışmalarda ele alınacak ve köy birlikleri daha etkin bir hale getirilecektir. Yasanın gecikmesi, mahalli idarelerin hizmet kabiliyetini olumsuz şekilde etkilemekte ve sonuçta ülke sorunları daha da ağırlaşarak, çözümü zorlaşmaktadır. Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal ve siyasal problemlerin çözümü açısından, mahalli idareler reformunun bir an önce gerçekleştirilmesinin büyük bir zaruret olduğuna inanıyoruz. Düşündüğümüz düzenlemeleri ana başlıklar halinde değerlendirmelerinize sunuyoruz. Böylece yönetim fonksiyonunu bütün yurt sathına yaymak ve yerel yönetimleri güçlendirmek suretiyle sorunları yerinde ele alıp sonuçlandırma sürecini başlatıyoruz. Amacımız, yönetimle beraber demokrasiye de yaygınlık kazandırmaktır.