Dünyanın en büyük dağlarından biri olan Ağrı Dağının Milli Park haline dönüştürülmesi gerek ülke ve gerekse bölge ekonomisine büyük katkı sağlayacaktır. Ülke ve yöre turizmi açısından çok büyük bir öneme sahip olan İshakpaşa sarayının restorasyon çalışmalarının yapılarak gelecek nesillere bir kültür mirası olarak bırakılması gerekmektedir.”

Nüfus 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçlarına göre ilçe merkezinin nüfusu 56.261, köylerle birlikte toplam nüfus ise 105.754 dır. Nüfus yoğunluğu 37'dir Tarihi ve coğrafi yapı M.Ö. 9. Asır'da Van şehri merkez olmak üzere devlet kuran Urartular'ın sınırları içerisinde kalan Doğubayazıt, Urartular dağıldıktan sonra Pers ve Romalılar'ın arasında bir kaç kez el değiştirmiştir. M.S.1243 Yılında Kösedağ Savaşı'nda Anadolu Selçuklularının yenilmesiyle Doğubayazıt ilçesi Moğollar'ın eline geçmiştir. 1368 yılında Akkoyunlular'ın idaresine geçen ilçe, bu idarenin hakimiyetindeyken, Timur'un ordusu tarafından işgale uğramıştır. 1514 yılında Çaldıran Seferi ile Yavuz Sultan Selim, Doğubayazıt ilçesini Osmanlı topraklarına katmıştır. 1634 yılında İran'ın saldırı ve tahakkümüne uğrayan ilçe daha sonra IV.Murat tarafından geri alınmıştır. 1829-1860 ve 1914 yıllarında yapılan Osmanlı-Rus savaşlarında ilçe Rusların eline geçmiş ve Rusların çekilmesiyle bir müddet Ermenilerin idaresinde kalmıştır. Nihayet 14 Nisan 1918 yılında kurtarılarak anavatan topraklarına katılmıştır. 1928 yılına kadar vilayet olan Doğubayazıt, vilayet merkezinin 1928'de Ağrı'ya (Karaköse) nakli üzerine ilçe olarak idare edilmeye başlanmıştır. Bulunduğu yerin, yoldan uzak sarp kayalıklarla çevrili ve engebeli arazi olması nedeniyle 1938 yılında ilçe merkezi eski yerleşim yeriyle arasında 6 km. mesafe bulunan Sarıova mevkiine nakledilmiştir. İlçenin doğusunda Gürbulak sınır kapısı ile İran Devleti sınırları, batısında Taşlıçay ve Diyadin ilçeleri, kuzeyinde Ağrı Dağı ve Iğdır ili, güneyinde ise Çaldıran ilçesi bulunmakta olup, Ağrı il sınırı Iğdır ve Van il sınırları ile teşkil etmektedir. Ayrıca 2424 km.'lik bir genişliğe sahiptir. Rakımı 1650'dir.

EĞİTİM VE SAĞLIK

İlçemizde Sağlık Hizmetleri, 1956 yılında hizmete açılan 2 katlı devlet Hastanesi ve 1989 yılında 4 katlı olarak hizmete giren ek binası ile yürütülmekle beraber, ilçede 1 ve 2 nolu adı altında 2 adet sağlık ocağı, 1 adet Verem Savaş Dispanseri ve 1 Adet Ana Çocuk Sağlığı merkezi bulunmaktadır. Köylerimizde ise 4 adet sağlık ocağı ve 24 adet sağlık evi mevcuttur. Ancak personel yetersizliğinden bütün sağlık evleri kapalı durumdadır.105.754 nüfuslu olan ilçemizde sağlık hizmetleri 5 uzman, 13 pratisyen olmak üzere toplam 18 hekim tarafından yürütülmekte olup, sıhhatli sağlık hizmetinin verilebilmesi için personel oldukça yetersiz durumdadır. İlçe merkezine bağlı tüm köylerimizde ilköğretim mevcuttur. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde 105 köy ilköğretim okulu, ilçe merkezinde 14 ilköğretim okulu olmak üzere toplam 119 ilköğretim okulu ve üç lise ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir sağlık meslek lisesi bulunmaktadır.689 asil, 11 vekil ve ücret karşılığı olmak üzere toplam 700 öğretmenle eğitim öğretim faaliyeti sürdürülmüş olup 6 ilköğretim okulu tahrip ve göç sebebiyle açılmamıştır. Öğrenci sayısı ise 21.853' ü ilköğretim okullarında, 1.045' i ise lisede olmak üzere toplam 22.898'dir.

GELİR KAYNAKLARI

Sınır ticareti, Turizm, tarım ve hayvancılık.

GENEL SORUNLAR

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü'nün de uygun görüşü ve senato kararıyla ilçemize Turizm -Otelcilik ve Muhasebe Yüksek Okulu açılmasına karar verilmiştir. SYDV'ye ait yüz kişilik öğrenci yurdu ile Milli Eğitim Müdüriüğü'ne ait İmam Hatip Lisesi binası tahsis edilmiş, Rektörlüğün talebi doğrultusunda hazine arazisi tahsisi içinde çalışmalar başlatılmıştır. Belirtilen okulun 2003-2004 Eğitim yılı içerisinde açılması sağlanmalıdır. Tanıtım ve turizm bilincinin yerleştirilmesi için yerel, ulusal veya uluslararası "Dünden Bugüne İshakpaşa Sarayı ", "Nuh Tufanı, Nuh'un Gemisi", "Ağrı Dağı", "Dağcılık ve Doğa Sporları" gibi adlarla sempozyumlar düzenlenmeli kültürel ve sosyal etkinlikler içerisinde İl Kültür Müdürlüğü ve İl Turizm Müdürlüğü'nün yardımlarının yer alması gerekmektedir. Hayvancılığın geliştirilmesi, desteklenmesi, tarım kültürünün ferdi ve milli bütçeye gelir getirmesi, iş istihdamının artırılması için, gerekli görülen projelerin yetkililer tarafından hazırlanması, uzun vade içerisinde ilçemizdeki tarım ve hayvancılıkla uğraşan nüfusun eğitime tabi tutulması, bu husustaki ürünlerin değerlendirilerek bütçeye gelir irat kaydedilmesinde büyük faydalar bulunmaktadır. Doğubayazıt ilçesinin arazi yapısı tarıma elverişli olup, değerlendirilmesinde yarar sağlanacaktır. (Hazırlanacak projelerin hayata geçirilmesinde İl Özel İdaresi'nin de katkısı sağlanmalıdır.) 3-İlçenin turistik bir ilçe oluşu yerli ve yabancı ziyaretçilerin yoğun bulunması sebebiyle ilçe menkezinde Turizm Danışma Müdürlüğü'nün bulunması ve turizm faaliyetlerinin bu merkezde denetim ve kontrollerinin yapılması ekonomiye katkı sağlayacaktır. Sağlıkta özellikle doktor ve yardımcı personele ihtiyaç vardır.

GENEL SORUNLAR

Komşumuz olan İran Devleti ile daha önceki yıllarda yapılan sınır ticaretinin son yıllarda daralması sebebiyle ekonomide sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu sıkıntıların aşılması için sınır ticaretinin önceki yıllara benzer şekilde canlandırılması gerekmektedir. Ağrı Valiliği ile İran Mako Fermandarlığı arasında yapılan Sarısu Açık Pazarı'nın günün koşullarına göre yeniden canlandırılması ekonomiye büyük katkı sağlayacağı için bu hususta gerekli girişimlerde bulunulması ve Sarısu Açık Pazarı'nın işler hale getirilmesi gerekmektedir. Sınır ticareti kapsamı içerisinde mazot ve motorinin yurdumuza getirilmesi piyasaları rahatlatacağı gibi eski işlevini de kazanmış olacaktır. İshakpaşa Sarayı: Daha önceki yıllarda İshakpaşa Sarayı'nda yapılan restorasyon çalışmalarının, sarayın özüne uygun olarak devem etmesi sağlanmalıdır. Yerli ve yabancı ziyaretçilerin saray hakkında bilgi edinmesi için bu hususta uzman bir kadronun tahsis edilerek atamanın yapılması ve saray içerisinde hizmet ünitesinin oluşturulması, turizme katkı sağlayacaktır. İlçe merkezine 7 km. mesafede bulunan İshakpaşa Sarayı'nın yolu Karayolları Bölge Müdürlüğü'nce ele alınarak uygun bir şekilde ıslah edilmeli ve Doğubayazıt-Taşlıçay, Doğubayazıt-Çaldıran, Doğubayazıt-lğdır, Doğubayazıt Gürbulak karayolları güzergahları üzerlerine; Ağrı Dağı, İshakpaşa Sarayı, Nuh' un Gemisi,Balıklı Göl, Buz Mağaralarını tanıtıcı ve yön belirleyici levhalarının konulması sağlanmalıdır. İshakpaşa Sarayı bölgesinde bulunan Eski Doğubayazıt Camisi'nin (Şafii) yıkılmaktan kurtarılması için gerekli restorasyon çalışmalarının yapılması. Ağrı Dağı: Yerli ve yabancıların Ağrı Dağı ziyareti veya Ağrı Dağı tırmanışları için; Gürbulak karayolundan sonra kalan yol kısmının ıslah edilmesi gerekmektedir. Karayolu, Topçatan ve Gölyüzü köyü arasındaki yaklaşık 1 km.'lik yol, Gölyüzü-Eli çiftliği arasındaki 8 km, Eli çiftliği ile 3200 m.'deki kamp arasında kalan 7 km.'lik yolun, Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü'nce ıslah edilmesi, aynı güzergah üzerinde bulunan köprü ve menfezlerin de ulaşıma uygun hale getirilerek hizmete yaz ve kış aylarında hazır olması sağlanmalıdır. Dağcılar için Ağrı Dağı'nın 3200 m rakımında bulunan bölgesindeki kamp yerine İl özel İdare Müdürlüğü'nce bir dağ evinin yapılması turizm açısından önem arz etmektedir. Ağrı Dağı'nın aynı çıkış rotasında dağa tırmanış yapan yerli ve yabancı ziyaretçiler için daimi arz edecek şekilde İl özel İdare Müdürlüğü'nce gerekli etüdün yapılması, barınak ve en az 20 çadır kurulacak zemin için hazırlıkların bitirilmesi gerekmektedir. 7-Ağrı Dağı'nın doğal güzelliğinin korunması "Milli Park" kapsamı içerisine alınması için gerekli girişimlerde bulunulması sağlanmalıdır. Meteor Çukuru: Gürbulak yolu üzerinde bulunan Meteor Çukuru'nun karayolu bilimindeki Sarıçavuş köyü istikametindeki Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü'ne ait bölümünde bulunan yolun yaz ve kış aylarına göre ıslah edilmesi gerekmektedir. Nuh' un Gemisi: İlçemizdeki otellerde konaklayan yerli ve yabancı misafirlerin, turlarla istatistik sonuçlarına göre yılda en az o­n bin şahsın Nuh'un Gemisi'ni ziyaret ettikleri anlaşılmaktadır. Kış aylarında bu güzergahın kullanılması çok zor şartlarda olmakta ve tehlike arz etmektedir. Bu sebeple Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü'nce mümkün bulunması halinde yolun yapımında kilitli parke taşı kullanması .ulaşımın daha sağlıklı olmasını sağlayacaktır. İlçe merkezindeki çarpık şehirleşme yapısının önlenebilmesi için, acilen şehir imar planının uygulanması gerekmektedir. Ayrıca imar planı kapsamı dışında kalan yerleşim yerlerinin de imar planı içerisinde kalacak şekilde yeniden imar planının güncelleştirilmesi Belediye Başkanlığı'nca sağlanarak uygulanmalıdır. Alt yapıda şehir merkezinde bulunan kanalizasyon şebekesi şu anki haliyle yetersiz olup , ilçenin % 60'na hitap etmektedir. Geri kalan kısımlarla birlikte ele alınarak alt yapının ivedi bir şekilde ıslah edilmesi gerekmektedir. İlçemiz belediyesinin uzun vadeli düşük faizli kredi ile desteklenmesi sağlanmalıdır. Turistik bir ilçe olan Doğubayazıt'ın şehir temizliği, Belediye Başkanlığı emrinde bulunan ve modelleri geçmiş araç-gereçlerle ve iptidai bir şekilde yapılmaktadır. Şehir merkezinin temizliğine önem verilmesi için mevcut kadroya ilave kadro verilmesi ve günün koşullarına uygun araç gereç temin edilmesi için mahalli idareler desteklenmelidir. Diyadin Murat Barajı projesinin hayata geçirilmesi halinde, ilçemizin tarım ve hayvancılığının gelişmesi hızlanacaktır. Bu sebeple Murat Barajı'nın bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. İlçemizin içme suyu sorunu günden güne çoğalmaktadır. İçme suyu sorunun giderilmesi için gerekli görülen projenin hazırlanarak uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir. Suyu bulunmayan sekiz köy için mutlaka bir çözüm bulunmalı, "Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce bir proje hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Bu köylerimiz sırasıyla ; Alıntepe, Atabakan, Güngören, Hallaç, Kazan, Topçatan, Uzunyazı ve Yanoba köyleridir . Ayrıca o­n yedi köyümüzdeki içme suyu sorununun da ele alınarak çözüme kavuşturulması ve kısa vadede program kapsamı içerisinde köy halkına su temin edilmelidir. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü'nce oluşturulacak birkaç ekip tarafından ilçemiz merkezine bağlı tüm köy yolları, köprü ve menfezler tespit edilerek programa alınması gereken köy yolu, köprü ve menfezlerin uygun bir şekilde ıslah edilmeleri, ulaşıma daima açık bir halde tutulmalıdır. İlçe merkezi ve köylerinin enerji nakil hatlarının 2003 yılı içerisinde mutlaka revize edilmesi ve trafolarının bakım o­narımları ile takviye edilmesi için Ağrı TEDAŞ İl Müdürlüğü ekiplerince çalışmalara başlatılması gerekmektedir. İlçe merkezi ve köylerdeki taşkın suların zarar ve ziyan vermemesi için, çalışmaların başlatılarak taşkınlara sebebiyet veren unsurların ortadan kaldırılması önem arz etmektedir. İlçedeki kamu kurum ve kuruluşlarındaki görev yapan personellerin iş imkanlarına göre sayıları az bulunmaktadır. Talep edilen kadrolara uzman ve teknik eleman atamasının yapılması gerekmektedir. Ayrıca İlçe Nüfus Müdürlüğü kadrosu yetersiz olup, otomasyondan dolayı teknik eleman verilmesi gereklidir. Köylerde TRT yayınlarının izlenmesi sağlanmalıdır. ASAYİŞ İlçemizin asayiş sorunu yoktur.

YATIRIMLAR PROJELER

Kültür Merkezi İnşaatı 1990 yılında başlanan inşaatın % 85' i tamamlanmıştır. Bitirilmesi ve ilçe gençliğinin hizmetine sunulması durumunda kültürel ve sosyal yaşama büyük katkısı olacaktır. Sağlık Meslek Lisesi 1991 yılında inşaatın temeli atılmış, ancak yıllardan beri her hangi bir çalışma yapılmamıştır. İnşaatın tamamlanarak eğitimin hizmetine sunulması gerekmektedir. Balıklı Göl İçme Suyu Projesi İlçemizin en büyük sıkıntısı içme suyu sıkıntısıdır. İlçenin 60 Km. Kuzeybatısında yer alan Balık gölünden ilçeye içme suyu getirilmesi için mevcut projemiz vardır. Ancak projenin hayata geçirilmesi yerel imkanlarla mümkün değildir. Bu sebeple genel bütçeden projeye ödenek tahsis edilmesi gerekmektedir. Proje tamamlanamadığı için çok sayıda köyümüz içme suyu sıkıntısı çekmektedir. PİO İnşaatları : İlçemiz Suluçem ve Karabulak köylerinde üç yüz öğrenci kapasiteli birer pansiyonlu ilköğretim okulu inşaatı devam etmektedir. İnşaatlar fiziki olarak %90 tamamlanmış olup önümüzdeki eğitim-öğretim döneminde hizmete açılması düşünülmektedir.

YASA TASARISI HAKKINDA

Uzun süredir beklenen mahalli idareler yasasının bir an Önce çıkması bizimde temennimizdir. Ancak mahalli idarelere yetki devri öngörülürken bunu sadece Belediyelere yetki devri olarak algılamayıp kırsal alanın sorunlarını başta sağlık, milli eğitim, bayındırlık hizmetleri olmak üzere çözen il idaresi ülkemizin çok önemli yerel yönetim birimidir ve aynı zamanda merkezi idarenin taşrada başı olan vali il özel idaresinin de başıdır, öte yandan yerel yönetimlere yetki devrinde görev alanının artışına eş değer kaynaklarda yaratılmalıdır. Yerel yönetimler devrinde önemli olan bir konuda devri yapılacak kurum ve kuruluşlardaki yetkileri kullanacak kişilerin ülke ve halkın çıkarlarının koruyabilecek düzeyde eğitim ve kültür birikimine sahip olmaları gerekmektedir. Hükümete mesaj Ülke ve yöre turizmi açısından çok büyük bir öneme sahip olan İshakpaşa sarayının restorasyon çalışmalarının yapılarak gelecek nesillere bir kültür mirası olarak bırakılması gerekmektedir, Yine Dünyanın en büyük dağlarından biri olan Ağrı Dağının Milli Park haline dönüştürülmesi gerek ülke ve gerekse bölge ekonomisine büyük katkı sağlayacaktır. Ekonomik alanda sadece sınır ticaretinin düşünülmemesi ekonomik ve sosyal projelerin uygulanması ve destek verilmesi büyük önem arz etmektedir. Yöre halkı için çok önemli olan Mazot ithalatına müsaade edilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, bölgedeki ekonomik kalkınmayı hızlandıracaktır.

Nurullah ÇAKIR 1964 Simav doğumlu, Konya-Çeltik, Karabük-Ovacık, Kastamonu-Çatalzeytin, Siirt Vali Yardımcılığı, Kastamonu Vali Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 1 Ekim 2002 tarihinde Ağrı-Doğubayazıt'de göreve başladı. Halen Doğubayazıt Kaymakamı olarak Mülki İdare Amirliği görevini devam ettirmektedir.