“Bingöl ili dahilinde maden kaynaklarından önemli ölçüde görünür ve muhtemel rezervler vardır. Bunların başlıcaları; demir, kömür, kaplıca suyu ve maden suyudur. Bakır, kurşun, çinko, çimento hammaddesi, distent, fosfat, kaolen gibi maddeler önemli bir seviyede olup, işletilebilir durumdadır. Yer altı kaynakları ilin potansiyel gelişme alanlarından biri olmasına arşın, bu alanda çok az kişi istihdam edilmektedir. Son nüfus sayımına göre, madencilik sektöründe istihdam edilen kişi sayısı yalnızca 4'tür.”

“Tarih boyunca birçok kavimler trafından otlak ve yayla olarak kullanılan Bingöl’ün doğa güzellikleri arasında; yaylalar, ormanlar, mesire yerleri, soğuk sular, termal lsu kaynakları, içmeler, güneşin doğuşu, yüzen ada sayılabilir.” “İlimizde 2 ana okulu, 9'u yatılı bölge ilköğretim okulu, 8'i pansiyon ilköğretim okulu olmak üzere 321 ilköğretim okulu, 1 özel ilköğretim okulu, 21 lise ve dengi okul, 1 meslek yüksek okulu olmak üzere toplam 346 eğitim ve öğretim kurumu mevcuttur. Okuma çağındaki kızların okuma-yazma oranı yüzde 88, erkeklerin oranı yüzde 98, 14-45 yaş arasındaki kadınların okuma ve yazma oranı yüzde 85, erkeklerin oranı yüzde 93'tür. İl genelinde okuma-yazma oranı ise yüzde 91'dir.”

“Sosyal yapıdaki değişme ve gelişme, Bingöl'ün 1936 yılında il haline gelmesiyle başlamıştır. Özellikle son yıllarda elektrik, telefon gibi altyapı sorunlarının çözümlenmesiyle birlikte sosyal gelişme hızlanmıştır. Kös kaplıcaları genellikle yaz aylarında, Yolçatı Kayakevi Tesisleri kış aylarında sınırlı sayıda Bingöllü'nün yararlandığı tesislerdir. İl merkezindeki Kültür ve Gençlik Parkı, DSİ Parkı, Bilaloğlu Köyü yakınlarındaki Ata Park ve diğer mesire yerleri yaz aylarında Bingöllüler'in aileleri ile birlikte gidebilecekleri yerlerdir.” İlimizde devlet yolu uzunluğu 227 Km. olup, tamamı asfalttır. İl yollarının uzunluğu 388 Km. ve bu yolların da 227 Km'si asfalt, 85 Km'si stabilize, 76 Km'si de toprak yoldur. Ancak şu da bir gerçektir di, devlet yollarımız ekonomik ömürlerini tamamlamışlardır. “Murat Nehri ile diğer akarsuların geçtiği bölümler, verimli tarım arazilerini oluşturmaktadır. Tarım arazisi 59 bin 140 hektar olup, bunun 32 bin 891 hektarı sulamaya elverişli arazidir. Arazinin 27 bin 300 hektarı sulamaya açılmıştır. Son nüfus sayımı sonuçlarına göre, iktisaden faal nüfusun yüzde 70'i tarımla uğraşmaktadır. Bingöl, ormancılık için ideal bir yapıya sahiptir. Ancak ormanların yakacak ihtiyacının giderilmesinde kullanılması ve hayvancılıkta yararlanılması, meşe ormanlarının tahrip edilmesine neden olmuştur. Yine de bu orman varlığı ildeki ekonomik faaliyetler içinde önemli bir yer tutmaktadır.”

Bingöl Valisi Vehbi Avuç, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün, ilde bulunan maden kaynaklarının araştırılmasına önem verilmesi, başta kömür ve demir madeni olmak üzere belli bir rezervi olan madenlerin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. 2001 yılı rakamlarına göre yıllık 795 dolarlık kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla ile 81 il arasında 77. sırada bulunduklarını vurgulayan Vali Vehbi Avuç, DPT il kademelemesinde en geri sınıflama olan beşinci grupta yer aldıklarını da sözlerine ekledi. Bingöl'de maden kaynaklarından önemli ölçüde görünür ve muhtemel rezervler var. Bunların başlıcaları; demir, kömür, kaplıca suyu ve maden suyu. Bakır, kurşun, çinko, çimento hammaddesi, distent, fosfat, kaolen gibi maddeler de önemli bir seviyede olup, işletilebilir durumda. Yer altı kaynakları ilin potansiyel gelişme alanlarından biri olmasına karşın, bu alanda çok az sayıda kişinin istihdam edildiği de, yaşanan çarpıklığın bir örneği. Bingöl'ün deprem bölgesinde olmasının yarattığı sıkıntıların ile yatırım yatırım yapılmamasında en büyük etkenlerden biri olduğu gerçeğini belirten Vali Vehbi Avuç, ilin genel durumu, sorunları ve çözüm önerileri konularındaki görüşlerini BİZİM MAHALLİ İDARELER GAZETESİ'ne şöyle açıkladı:

DEVLET YOLLARI EKONOMİK ÖMRÜNÜ TAMAMLADI

Ulaşım sektörü, toplumsal kalkınmada istenilen başarının elde edilmesi, sosyal alt yapı kurumlarının etkin hale getirilmesi ve ticaretin geliştirilmesi gibi daha bir çok konuda, hemen her dönem lokomotif sektör olmuştur. Gelecekte de böyle olması kaçınılmaz görülmektedir. İlimizde devlet yolu uzunluğu 227 Km. olup, tamamı asfalttır. İl yollarının uzunluğu 388 Km. ve bu yolların da 227 Km'si asfalt, 85 Km'si stabilize, 76 Km'si de toprak yoldur. Ancak şu da bir gerçektir di, devlet yollarımız ekonomik ömürlerini tamamlamışlardır. İlimizin ekonomik, ticari ve sosyal aktivitesinin artırılması için kuzeyi güneye bağlayan Erzurum-Bingöl-Diyarbakır yolunun bölünmüş yol haline getirilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca doğuyu batıya bağlayan ve 2003 yılında Acil Eylem Planı kapsamında yapımına başlanan Muş-Bingöl-Elazığ yolunun bölünmüş yol haline getirilmesi çalışmalarının zamanında tamamlanabilmesi için yeterli ödenek sağlanmalıdır. İl yollarımızın yapım, bakım ve onarımı için gerekli ödenek desteği sağlanmalıdır.

MESLEKİ EĞİTİME YÖNELİNMELİ

Bölgesel kalkınmanın temel dinamiklerinden biri eğitimdir. Eğitim sektörü geliştirilmeden diğer sektörlerin dengeli olarak geliştirilmesi mümkün değildir. İlimiz, birçok sektörde olduğu gibi eğitim alanında da geri kalmıştır. İlköğretimden yüksek öğretime kadar okullaşma oranı açısından cinsiyete göre eşitsizlik bulunmaktadır. Bütün eğitim kademelerinde kız çağ nüfusunun okullaşma oranı düşüktür. Mevcut ortaöğretim kurumları gereksinim duyulan meslek elemanlarının yetiştirilmesine yönlendirilmelidir. Milli Eğitim Müdürlüğünce özel eğitim ve rehberlik faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için özel eğitim okulu ve rehberlik araştırma merkezi hizmet binasına kavuşturulmalıdır. İlk ve orta öğretimde sınıf ve branş öğretmenleri açığı hızla giderilmelidir. Nitelikli personelin ilde tutulabilmesi için personelin Valilik tarafından sözleşmeli olarak alınması sağlanmalıdır. İlimizde ve geri kalmış yörelerde gerek deneyimli ve nitelikli personelin gelmesi ve gerekse devamlı kalması için özendirici tedbirler alınmalı ve mutlaka eğitim kadroları merkezi olmaktan çıkarılmalıdır.

EĞİTİM FAKÜLTESİ GEREKLİ

İnşaatı devam eden Bingöl Ziraat Fakültesinin tamamlanabilmesi için yeterli ödeneğin sağlanması, ayrıca Fırat Üniversitesi Rektörlüğünce ilimizde bir Eğitim Fakültesinin açılması sağlanmalıdır. Yapımı devam eden ve yüzde 70 seviyesinde bulunan Bingöl Kültür Merkezi, kültürel faaliyetlerin yaygınlaştırılması açısından önem taşıması nedeniyle bir an önce bitirilmelidir.

HASTA GÖÇÜ TEMEL SAĞLIK SORUNU

İlde aşırı doğurganlık, bebek ölümleri, doğumların sağlık personeli yardımı olmadan gerçekleşmesi, sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyinin düşüklüğü, coğrafi ve sosyo-ekonomik faktörler nedenleri ile sağlık hizmetlerine ulaşamama ve hasta göçü olguları, temel sağlık sorunları olarak öne çıkmaktadır. İlde birinci basamak sağlık hizmeti veren kuruluşlar olarak adlandırılan sağlık ocağı, sağlık evi, verem savaş dispanseri ve ana ve çocuk sağlığı merkezleri sayıca Türkiye verilerine benzerlik göstermektedir. Bu özellik, sağlık kuruluşlarının fiziki durumlardan çok, insan gücü ve araç-gereç donanımı için acil önlemlere ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ TAMAMLANMALI

İl ve ilçe merkezlerindeki hastaneler ve diğer sağlık kuruluşları uzman hekim ve diğer personel yönünden takviye edilmelidir. Ayrıca temel sağlık hizmetlerini geliştirmek için birinci basamak sağlık kuruluşlarında eksik olan pratisyen hekim ve ebe kadroları doldurulmalıdır. Yapımı devam eden göğüs hastalıkları hastanesinin programlanan sürede tamamlanabilmesi için Sağlık Bakanlığınca yeterli ödeneğin verilmesi sağlanmalıdır.

TARIMSAL PROJELERE MADDİ DESTEK GEREKLİ

Yatırım programında yer alan Bingöl-Gözeler Projesi ve Bingöl II. Merhale Projesinin bir an önce tamamlanabilmesi için yeterli ödeneğin sağlanması; ayrıca yatırım programından çıkarılan Bingöl-Genç Sulama Projesinin tekrar yatırım programına alınması ve yeterli ödenek ayrılarak ihale edilmesinin sağlanması ilimiz tarımı için büyük önem arz etmektedir.

ARICILIK VE SÜT İŞLETMELERİ

2003 yılında kapatılan Bingöl Orman İşletme Müdürlüğü'nün tekrar açılması sağlanmalıdır. Yine 2003 yılında kapatılan Arıcılık Üretme İstasyonunun yeniden açılması gerekmektedir. İlimizde aile tipi süt işletmeleri teşvik edilmeli, düşük verimli hayvan ırkları tabii ve suni tohumlama yoluyla ıslah edilmeli, hayvansal ürünlerin pazarlanacağı semt ve hayvan pazarı kurulmalı, cazip ve uygulanabilir teşvikler getirilmeli ve yeterli sayıda personel bulundurulmalıdır.

SEKTÖREL YETERSİZLİKLER VE İŞSİZLİK

2004 yılı yatırım programında yer alan ve yüzde 98 oranında altyapı işleri gerçekleşen Bingöl Organize Sanayi Bölgesinin bu yıl tamamlanması sağlanmalıdır. Yapımı devam eden Solhan Küçük Sanayi sitesi inşaatının zamanında bitirilebilmesi için, 2004 yılında yeterli ödenek sağlanmalıdır. Ayrıca Genç ilçesinin Küçük Sanayi Sitesi yapım işinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yatırım programına alınması gerekmektedir.

YATIRIMCI TEŞVİK EDİLMELİ

İlimizde sanayi sektörü için özellikle mesleki eğitim konusunda ağırlık verilmeli, yetişmiş ve ara eleman ihtiyacı giderilmelidir. Dezavantaj arz eden konumu nedeniyle ile yatırımcı çekmek oldukça güç olduğundan ve sanayinin gelişmesi yerel girişimciye dayanmak durumunda olduğundan, yerel girişimci azami ölçüde teşvik edilmelidir.

DOĞURGANLIK YÜKSEK

Bingöl, yüksek doğurganlık oranına sahip illerden biri olmasına rağmen, sürekli göç nedeniyle nüfusu artmamaktadır. 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre, ilin nüfusu 253 bin 739 olarak tespit edilmiştir. Yıllık nüfus artış hızı ise binde 1.86'dır. İlin kırsal ve kentsel nüfus oranları kentsel nüfus lehine değişim göstermektedir. 1940 yılında ilimizde yüzde 5.7 olan şehirde yaşayan nüfus payı sürekli bir artış göstererek, 2000 yılında yüzde 48.7'ye ulaşmıştır. Yine 2000 yılı sayımına göre çalışan nüfusun yüzde 70'i tarım sektöründe yer almaktadır.

814 MEZRA VAR

Merkez ilçe dahil Adaklı, Genç, Karlıova, Kiğı, Solhan, Yayladere ve Yedisu olmak üzere sekiz ilçesi bulunan Bingöl ilimizde, yerel yönetim birimleri olarak 13 belediye, 318 köy mevcuttur. Belediyelerin 5 tanesi kasaba belediyeleridir. Bunlar merkez ilçeye bağlı Ilıca, Sancak; Genç ilçesine bağlı Çaytepe, Servi ve Solhan ilçesine bağlı Arakonak beldeleridir. Ayrıca köylere bağlı 814 adet mezra bulunmaktadır. Bu durumuyla ilimiz, dağınık bir yerleşme düzenine sahiptir.

SOSYAL GELİŞME HIZLANIYOR

Sosyal yapıdaki değişme ve gelişme, Bingöl'ün 1936 yılında il haline gelmesiyle başlamıştır. Özellikle son yıllarda elektrik, telefon gibi altyapı sorunlarının çözümlenmesiyle birlikte sosyal gelişme hızlanmıştır. Kös kaplıcaları genellikle yaz aylarında, Yolçatı Kayakevi Tesisleri kış aylarında sınırlı sayıda Bingöllü'nün yararlandığı tesislerdir. İl merkezindeki Kültür ve Gençlik Parkı, DSİ Parkı, Bilaloğlu Köyü yakınlarındaki Ata Park ve diğer mesire yerleri yaz aylarında Bingöllüler'in aileleri ile birlikte gidebilecekleri yerlerdir.

SAĞLIK KURUMLARI

İl genelinde 5 devlet hastanesi, 1 doğum ve çocuk bakımevi hastanesi, 1 SSK hastanesi, 1 halk sağlığı laboratuvarı, 1 verem savaş dispanseri, 27 sağlık ocağı ve 76 sağlık evi bulunmaktadır. Ancak bunlardan 22 sağlık ocağı ve 9 sağlık evi hizmet vermektedir. Sağlık kurumlarında toplam yatak kadrosu 530 olup, mevcut yatak sayısı 483'dür. Ayrıca il merkezinde bir özel tıp merkezi hizmet vermektedir.

EĞİTİMDE RAKAMLAR

İlimizde 2 ana okulu, 9'u yatılı bölge ilköğretim okulu, 8'i pansiyon ilköğretim okulu olmak üzere 321 ilköğretim okulu, 1 özel ilköğretim okulu, 21 lise ve dengi okul, 1 meslek yüksek okulu olmak üzere toplam 346 eğitim ve öğretim kurumu mevcuttur. Okuma çağındaki kızların okuma-yazma oranı yüzde 88, erkeklerin oranı yüzde 98, 14-45 yaş arasındaki kadınların okuma ve yazma oranı yüzde 85, erkeklerin oranı yüzde 93'tür. İl genelinde okuma-yazma oranı ise yüzde 91'dir. Okul öncesi (anaokulu) öğretmen sayısı 40, öğrenci sayısı 571'dir. Milli Eğitim'e bağlı ilköğretim kurumlarındaki öğretmen sayısı bin 125, öğrenci sayısı ise 45 bin 418'dir. Ortaöğretim kurumlarındaki öğretmen sayısı 800, öğrenci sayısı ise 6 bin 825'tir. İlimizde Fırat Üniversitesi'ne bağlı Meslek Yüksek Okulu bulunmakta olup, bu okulda 1 profesör, 9 yardımcı doçent, 8 öğretim görevlisi ve 2 okutman görev yapmaktadır. Okulun öğrenci sayısı ise 442'dir. Dağınık yerleşim yapısının getirmiş olduğu eğitim sorunları, yatılı ilköğretim bölge okulları yaygınlaştırılarak çözülmeye çalışılmaktadır. Fırat Üniversitesine bağlı Bingöl Ziraat Fakültesi inşaatı devam etmektedir.

EKONOMİK DURUM

Bingöl ili, ülkemizin az gelişmiş yöreleri arasında olup, Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli iller arasındadır. 795 dolarlık kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla ile 81 il arasında 77. sıradadır. İlde ticarete konu olan malların başlıcaları; canlı hayvan ve hayvansal ürünlerdir. İlde üretilen şeker pancarı Muş Şeker Fabrikasına gönderilir. Son genel nüfus sayımına göre, ticaret kesiminde çalışanların toplam çalışanlar içindeki oranı yüzde 2.79’dur.

İlde toplam 10 banka şubesi bulunmaktadır. Kiğı, Adaklı, Genç, Karlıova ve Solhan ilçelerinde birer banka şubesi bulunmakdadır.

TARIM ARAZİLERİ

Murat Nehri ile diğer akarsuların geçtiği bölümler, verimli tarım arazilerini oluşturmaktadır. Tarım arazisi 59 bin 140 hektar olup, bunun 32 bin 891 hektarı sulamaya elverişli arazidir. Arazinin 27 bin 300 hektarı sulamaya açılmıştır. Son nüfus sayımı sonuçlarına göre, iktisaden faal nüfusun yüzde 70'i tarımla uğraşmaktadır. Bingöl, ormancılık için ideal bir yapıya sahiptir. Ancak ormanların yakacak ihtiyacının giderilmesinde kullanılması ve hayvancılıkta yararlanılması, meşe ormanlarının tahrip edilmesine neden olmuştur. Yine de bu orman varlığı ildeki ekonomik faaliyetler içinde önemli bir yer tutmaktadır. İlde hububat, bakliyat, endüstri bitkileri, meyve ve sebze üretimi yapılmaktadır. En önemli bitkisel ürün buğdaydır. Endüstri bitkileri olarak şekerpancarı ve az miktarda tütün üretimi yapılmaktadır. Yem bitkilerinden yonca, korunga, fiğ ve az miktarda da silajlık mısır ile triticale üretilmektedir.

ANA GEÇİM KAYNAĞI HAYVANCILIK

Bingöl ilinin ana geçim kaynağını hayvancılık teşkil etmektedir. Ancak son yıllarda hayvancılık bölge şartlarına bağlı olarak gerilemiştir. 1991 yılında büyükbaş hayvan varlığı 128 bin baş iken, 2003 yılında 62 bin 646 başa düşmüştür. Aynı yıllarda küçükbaş hayvanlardan koyun sayısı 712 bin baş iken 2003 yılında 474 bin 460 başa, keçi sayısı ise 403 bin baştan, 2003 yılında 171 bin 680 başa düşmüştür. Ancak yaylalarımızın hayvancılığa açılmasıyla, hayvan varlığında yeniden artış gözlenmektedir. İlde arıcılık da önemli bir ekonomik faaliyet alanını oluşturmaktadır. 2002 yılı itibariyle toplam 43 bin 477 adet arı kovanı bulunmaktadır. 2002 yılında il genelinde 796 ton bal üretimi gerçekleşmiştir. 2003 yılı itibariyle 43 bin 057 adet arı kovanı bulunmakta, üretim ise 775 bin ton olarak gerçekleşmektedir.

MADENCİLİK BİNGÖL'ÜN GELECEĞİ

Bingöl ili dahilinde maden kaynaklarından önemli ölçüde görünür ve muhtemel rezervler vardır. Bunların başlıcaları; demir, kömür, kaplıca suyu ve maden suyudur. Bakır, kurşun, çinko, çimento hammaddesi, distent, fosfat, kaolen gibi maddeler önemli bir seviyede olup, işletilebilir durumdadır. Yer altı kaynakları ilin potansiyel gelişme alanlarından biri olmasına arşın, bu alanda çok az kişi istihdam edilmektedir. Son nüfus sayımına göre, madencilik sektöründe istihdam edilen kişi sayısı yalnızca 4'tür.

AV VE KIŞ TURİZMİ

İlimiz av turizmi ve kış sporu etkinliklerine de uygundur. Güneşin doğuşu, Solhan ilçesi Hazarşah köyü Aksakal mezrasında bulunan Yüzen Ada görülmeye değer yerlerdendir. İl merkezinde turizm işletme belgeli bir adet otelimiz 64 yatak kapasitesi ile hizmet vermektedir. Merkez Yolçatı köyünde bulunan Yeni Kavak Evi, 31 Temmuz 2001 tarihinde faaliyete girmiş olup, 60 yatak kapasiteli ve kaloriferlidir. 1966 yılında hizmete açılarak uzun yıllar kayak sporunu sevenlere hizmet veren Eski Kayak Evi Tesisinde yetişen Bingöllü kayakçılar, ilimizi yurtiçi ve yurtdışında büyük bir başarı ile temsil etmişlerdir.”