Malatya Valisi O. Derya Kadıoğlu, “Malatya Doğu Anadolu’nun İç Anadolu’ya açılan kapısıdır. Bölgede bulunan 16 ilin en gelişmişidir” değerlendirmesinde bulundu.

Malatya’da sanayileşme sürecinin 1980’li yılların sonuna doğru başladığını bildiren Vali O. Derya Kadıoğlu, 1. Organize Sanayi Bölgesinde 124 tesisin üretimini sürdürdüğünü söyledi. Malatya’nın sanayileşme sürecinin 2. Organize Sanayi Bölgesiyle hız kazandığını ifade eden Vali Kadıoğlu, Teşvik Yasasını en iyi değerlendiren illerden birinin de Malatya olduğunu açıkladı. Malatya ekonomisinde önemli bir yer tutan kayısı üretim ve pazarlamasındaki sorunları çözmek için; DPT, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve TÜBİTAK, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı’na ayrı ayrı ve müşterek görevler düştüğünü açıklayan Malatya Valisi O. Derya kadıoğlu “Mevcut sorunların çözümü için Malatyalı üretici ve ihracatçıları bilinçlendirmek ve devletin yetkili organları ile de işbirliği içerisinde her türlü gayretin gösterilmesi gerekmektedir. Buna bağlı olarak Valiliğimizce de çalışmalar süratle başlatılmıştır” dedi. Malatya Valisi O. Derya Kadıoğlu, “Malatya Doğu Anadolu’nun İç Anadolu’ya açılan kapısıdır. Bölgede bulunan 16 ilin en gelişmişidir” değerlendirmesinde bulundu. Malatya’da sanayileşme sürecinin 1980’li yılların sonuna doğru başladığını bildiren Vali O. Derya Kadıoğlu, 1. Organize Sanayi Bölgesinde 124 tesisin üretimini sürdürdüğünü söyledi. Malatya’nın sanayileşme sürecinin 2. Organize Sanayi Bölgesiyle hız kazandığını ifade eden Vali Kadıoğlu, Teşvik Yasasını en iyi değerlendiren illerden birinin de Malatya olduğunu açıkladı.

Malatya ekonomisinde önemli bir yer tutan kayısı üretim ve pazarlamasındaki sorunları çözmek için; DPT, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve TÜBİTAK, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı’na ayrı ayrı ve müşterek görevler düştüğünü açıklayan Malatya Valisi O. Derya kadıoğlu “Mevcut sorunların çözümü için Malatyalı üretici ve ihracatçıları bilinçlendirmek ve devletin yetkili organları ile de işbirliği içerisinde her türlü gayretin gösterilmesi gerekmektedir. Buna bağlı olarak Valiliğimizce de çalışmalar süratle başlatılmıştır” dedi. “70-80 ülkeye ihracat yapılıyorsa da kayısı ile tanışmamış 100 civarında ülke bulunmaktadır. İhracat yapılan ülkelerde bile tam olarak tanıtım yapılmamaktadır” diyen Malatya Valisi O. Derya Kadıoğlu; kayısıda yurtiçi tüketimin yeterli düzeylerde olmamasının en önemli birkaç sebebi içerisinde tanıtım eksikliğinin bulunduğunu kaydetti. Malatya Valisi O. Derya Kadıoğlu, BİZİM MAHALLİ İDARELER Gazetesi’ne yaptığı açıklamada şunları söyledi:

MALATYA’NIN YERİ VE KONUMU

“Malatya Doğu Anadolu’nun İç Anadolu’ya açılan kapısıdır. Bölgede bulunan 16 ilin en gelişmişidir. 14 ilçesi, 497 köyü, 40 kasabası bulunmaktadır. Toplam belde sayısı 54’tür. Malatya 12 bin 412 kilometrekare yüzölçümü ile 81 il arasında 23’üncü sıradadır. 2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre; ilin nüfusu 853 bin 658, Malatya şehir merkezinin nüfusu ise 381 bin 81’dir. Nüfusun 499 bin 9713’ü şehirlerde, 353.945’i köylerde yaşamaktadır. Yıllık nüfus artış hızı binde 19.22, il merkezinin ise binde 34.30’dur. Malatya şehir merkezi kendi ilçeleriyle birlikte Adıyaman, Elazığ, Erzincan, Kahramanmaraş, Bingöl, Muş ve Diyarbakır illerinden göç almaktadır. Malatya yer üstü ve yer altı su kaynakları bol olan illerden biridir. 425 bin 450 hektar tarım alanının 391 bin 946 hektar alam sulamaya uygundur. Bu alanın halen 173 bin 389 hektarı sulanmaktadır. Bunun 112 bin 357 hektarı devlet sulaması, 61 bin 32 hektarı ise halk sulamasıdır. D.S.İ. tarafından sürdürülen büyük sulama projeleri ile Köy Hizmetlerinin inşaat halindeki projeleri bitirildiğinde 63 bin 194. hektar arazi daha sulamaya açılacaktır.

OKUMA YAZMA ORANI % 97

Malatya’da okuma-yazma oranı %97’dir. İlköğretimde okullaşma oranı % 97 (öğrenci sayısı 116 bin 360), lise ve dengi okullarda % 63.7 (öğrenci sayısı 35 bin 256)dır. Toplam öğrenci sayısı 151 bin 616 kişidir. İnönü Üniversitesi bünyesinde 10 fakülte, 3 enstitü, 11 meslek yüksek okulu, 3 yüksek okul bulunmaktadır. 1103’ü akademik personel olmak üzere 2 bin 98 personeli vardır. Toplam öğrenci mevcudu 18 bin 500’dür. Kredi Yurtlar Kurumu Bölge Müdürlüğümüzün yurt kapasitesi 3 bin 346 kişi olup, yurtlarda kalan öğrenci sayısı 2 bin 737’dir. 2001 yılı itibariyle, ilde kişi başına düşen gayri safı yurt içi hasıla 1417 ABD dolarıdır. Gayri safî yurtiçi hasıla sıralamasında, iller itibariyle (2000 yılı cari fiyatlarla binde 8) 51’inci durumdadır.

KAYISICILIKTA SON DURUM

Malatya’da yıllık ortalama 70 bin ton kuru kayısı üretimi yapılmaktadır. 50 bin çiftçi ailesi kayısı yetiştirmekte olup, bu 250 bin kişinin geçimini kayısıdan temin ettiğini göstermektedir. Üretim hava koşullarına bağlı olarak bazen 100 bin tonu geçmekte, bazen de 30 bin tona kadar düşmektedir. 2003 yılı rekoltesi 70 bin tondur. İlde Nisan ayında yaşanan don olayı kayısı rekoltesini düşürmüştür. 2004 yılı toplam yaş kayısı üretiminin 78 bin 100 ton olacağı tahmin edilmektedir. İnşaat halinde olan büyük sulama projeleri bitirildiğinde kayısı üretiminin artması beklenmektedir. Dünya kuru kayısı piyasasının % 87’si Türkiye’ye aittir. Türkiye içinde Malatya’nın payı ise % 83’dür. Kayısı ihracatından elde edilen yıllık gelir 120-150 milyon dolar arasındadır. 2003 yılında 72.810 ton kuru kayısı karşılığında 152.563.000 dolar döviz girdisi sağlanmıştır. Kayısı üretim ve pazarlamasındaki sorunları çözmek için; DPT, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve TÜBİTAK, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı’na ayrı ayrı ve müşterek görevler düşmektedir. Mevcut sorunların çözümü için Malatyalı üretici ve ihracatçıları bilinçlendirmek ve devletin yetkili organları ile de işbirliği içerisinde her türlü gayretin gösterilmesi gerekmektedir. Buna bağlı olarak Valiliğimizce çalışmalar süratle başlatılmıştır. Kükürt konusunda Valiliğimiz, Ege İhracatçı Birlikleri, Dış Ticaret Müsteşarlığı, İnönü Üniversitesi, Tarım İl Müdürlüğü, Meyvecilik Araştırma Enstitüsü, Kayısı Araştırma Geliştirme ve Tanıtma Vakfı ortaklaşa proje geliştirerek çalışmaları başlatmıştır. Bu çalışmalar; pilot kükürtleme odaları yapımı, görsel ve yazılı basında konu yetkilisi, uzmanların katılımıyla bilgilendirme ve eğitim çalışmalarının düzenlenmesi, çiftçi şartlarında yetiştiricilere teknik bilgi aktarımının yapılması, eğitim ve uyan amaçlı afiş, broşür, liflet benzeri yayınların hazırlanarak il genelinde dağıtımı şeklinde olmuştur. Kuru kayısı; 26.01.2001 tarih ve 24299 sayılı Gazetede yayımlanan “Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi Yardımlarına İlişkin” Para Kredi ve Koordinasyon Kurulunun 2001/1 nolu tebliği kapsamına alınması için İhracatçılar Derneği ile müşterek çalışılmalıdır. Her ne kadar 70-80 ülkeye ihracat yapılıyorsa da kayısı ile tanışmamış 100 civarında ülke bulunmaktadır. İhracat yapılan ülkelerde bile tam olarak tanıtım yapılmamaktadır. Ayrıca yurtiçi tüketimin yeterli düzeylerde olmamasının en önemli birkaç sebebi içerisinde de tanıtım eksikliği vardır. Bilindiği üzere içeride ve dışarıda netice alıcı bir tanıtım büyük miktarda kaynak gerekmektedir. Bu nedenle daha önce Dış Ticaret Müsteşarlığı nezdinde oluşturulan kayısı tanıtma fonunda biriken meblağın bu amaçla kullanılmasının temini ve daha sonra durdurulan fonunda devam etmesi sağlanmalıdır. Bu yönde Valiliğimizin İhracatçılar Derneği İle müşterek başlattığı girişimler devam etmektedir. Son yıllarda kayısı ile ilgili yapılan etkinliklerde dile getirilen kayısının katma değeri yüksek sanayi ürünü haline getirilmesine yönelik olarak Kayısı Birlikçe 7 adet proje hazırlanmakta olup Valiliğimizde bu konuda Kayısı Birliği desteklemektedir. Sulama imkanlarının artması, kapama bahçelerinin tesisi, gübre ilaç kullanımı v.b. tekniklerin gelişmesi nedeniyle yakın gelecekte üretimde önemli artış beklenmektedir. Artışların oluşturacağı stok; fiyat düşmesine yol açacak bu da çiftçinin mağduriyetine neden olacak, buna bağlı olarak ilimiz ve ülke ekonomisini olumsuz etkileyecektir. Çözüm olarak değişik ürünlerin belirlenerek üretime alınması gerekmektedir. Bu kapsamda Tarım İl Müdürlüğü projeler geliştirerek (ceviz, bodur elma, kiraz, yüksek verimli hibrit sebze fidesi ile yetiştiricilik, slajtik mısır, yonca korunga, adi fiğ hayvanları kayıt altına alma) uygulamaya aktarılmış ve bu amaçla İl Özel İdaresinden önemli ölçüde kaynak ayrılmış, belirtilen projelere 2003 yılında toplam 9 projeye 255.2 milyar TL harcanmıştır.2004 yılında ise 17 proje için toplam 440 milyar TL ayrılmıştır. Kayısı ihracatçısı firmaların yabancı dil, bilgisayar kullanımı, güncel mevzuat konularına vakıf eleman ihtiyacına yönelik olarak Dünya Bankası, İş-Kur Müdürlüğü, İhracatçılar Derneği organizasyonunda Tarım İl Müdürlüğü ve ilgili diğer kuruluşların katkısıyla çoğunluğu yüksekokul mezunu 40 kişiye 6 ay verilecek olan eğitim tamamlanmıştır. Halen kayısı sevkıyatı Malatya’ya 550 km uzaklıktaki Mersin ile 1200 km uzaklıktaki İzmir Limanından yapılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde uçakla nakliye sistemi devrededir. Böyle bir sistem Malatya’ya kurulursa günlük kayısı sevki sağlanacak bu da yaş kayısı dış satımını önemli ölçüde artıracaktır. Yaş kayısı sayesinde üreticinin eline peşin para geçmesinden dolayı kuru kayısı pazarlamasında fiyat yönünden elini kuvvetlendirecektir. Ayrıca içeride yaş ve kuru kayısı tüketiminin artması, dışarıda ise yaş kayısı satışının artması, stok oluşacak yıllarda kuru kayısının fiyatının düşmesini önlemede katkı sağlayacaktır. Kayısıbirlik; üreticilerinde destek ve katkısı ile sorunlarını çözüp, ihracat yapabilir bir duruma gelip piyasaya etkin bir şekilde girdiği takdirde, kayısının üretiminden pazarlanmasına kadar önemli bir görevi yerine getirecektir. Kaliteli ve temiz ürün elde edilmesi için Tarım İl Müdürlüğünce yürütülen eğitim ve bilgilendirme çalışmaları hızlandırılmalı ve yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca kayısının dengeli beslenme ve insan sağlığı için önemi güvenilir kaynaklardan edinilecek bilgilerle işlenmelidir. Tarım ürünlerinin korunmasıyla ilgili sigorta sistemine İşlerlik kazandırılmalıdır.

TÜTÜN VE PANCARDA KOTA

Kota uygulaması, mevcut sistemde Devletin direk alıcı olarak müdahalede bulunduğu ürünlerde üretim fazlalığı ile üreticiyi ve devleti mağdur etmemeyi amaçlamaktadır. Özellikle tütün ve şeker pancarı gibi bitkilerin üretiminde meydana gelen büyük artışlar sonucunda, birer kamu kuruluşu olan Şeker Fabrikaları Anonim Ortaklığı ile Tekel İşletmeleri Genel Müdürlüğü almak zorunda olduğu ürünler yüzünden batma noktasına gelmiştir. Bunun üzerine adı geçen kuruluşların zararını en aza indirmek amacıyla, ekonomik olarak işleyebilecekleri miktarda ürün yetiştirilmesini sağlayıcı tedbirler düşünülmüştür. Bunların başında, daha önce sözleşme hakkı bulunan her çiftçinin belirli bir miktarda üretim yapmasını sağlayıcı kota sistemi gelmektedir. Kota sistemi, tekel veya şeker işletmelerinin almayı taahhüt ettiği ürün miktarı kadar alanın ekimini öngörmektedir. Kısaca, bu kuruluşlar demektedirler ki; şu kadar alanda tütün veya şeker pancarı ekmeniz halinde ürününüzü satın alma garantisi veriyorum, bu rakamı aşan ekiminize karışmam. Serbest piyasa şartlarının hüküm sürdüğü ülkemizde, esasen kamu kuruluşlarının üretimden tamamen çekilmesi gerekmektedir. Nitekim bununla ilgili çalışmalar uzun zamandan beri devam etmektedir. Birçok şeker fabrikası özelleştirilmiş, diğerlerinin özelleştirilmesi çalışmaları halen sürmektedir. Tekel ile ilgili olarak da blok satış şeklinde bir özelleştirme çalışması yapılmış, ancak teklif edilen fiyatı az bulan hükümetimiz satışı kısa bir süre için ertelemiştir. Zamanla kamu kuruluşları, çok stratejik ürünler hariç olmak üzere üretimden tamamen vazgeçecek ve serbest piyasa ekonomisi ile bağdaşmayan kota uygulamaları da son bulacaktır. Ancak bu aşamada, üreticilerimizin mağduriyetini kısmen de olsa önlemek ve kota daralmasından dolayı üretimde kayıpların yaşanmaması için alternatif ürün projesi ve şeker pancarında telafi edici ödemeler ile bu yeni alanlarda mısır, soya, ayçiçeği gibi bitkiler yetiştirmek isteyen üreticilerimize bir defaya mahsus olmak üzere destekleme ödemesi yapılmaktadır. 2003 yılında şeker pancarında kota daralması ile oluşan alanda mısır ekimi yapan üreticilerimize dekar başına 132 milyon lira, ayçiçeği eken üreticilerimize 126 milyon lira, soya fasulyesi eken üreticilerimize 116 milyon lira ve yem bitkisi eken üreticilerimize 94 milyon lira yardım yapılmıştır. Tütün ekiminden vazgeçen üreticilerimize ise başka bir ürün yetiştirmek şartıyla, dekar başına 80 ABD doları destekleme ödemesi yapılmaktadır. Üreticilerimizin şunu çok açık bir şekilde bilmesi lazımdır; teknolojik gelişmeler sayesinde dünya artık büyük bir köy haline gelmektedir. Bu köyde tüketicinin taleplerine uygun, kaliteli ve sağlıklı tarım ürünleri yetiştirenler sürekli olarak kazançlı çıkacak, diğerleri zarar edecektir.

PROJELER VE SORUNLAR

İlimizle ilgili olarak gündemde olan projeleri başlıklarıyla belirtirsek,

• Özelleştirme kapsamında olan Şeker Fabrikası arazisinin Belediyeye devri halinde bu alanın park, sosyal tesis ve okullar kampusu olarak değerlendirilmesi.

• Yarım kalan Vagon Onarım Fabrikasının İl Özel İdaresine devri halinde özel teşebbüs ağırlıklı bir şirket vasıtasıyla tekstil eğitim ve üretim üssü haline getirilmesi.

• Ödeneksizlik sebebiyle bitirilemeyen büyük sulama projeleri; Çat Projesi, Yoncalı (Şotik) Projesi, Boztepe Barajı (Kuruçay Projesi), Kapıkaya Barajı Projesi, Gökpınar Projesi ve Sultansuyu Arkıkebir Sulamasına ödenek tahsisi.

• Tarihi evlerin restorasyonu

SANAYİLEŞMEDE DURUM

Malatya’da sanayileşme süreci 1980’li yılların sonuna doğru başlamıştır. Bugün 1. Organize Sanayi Bölgemizde 124 tesis üretimini sürdürmektedir. Malatya’nın sanayileşme süreci 2. Organize Sanayi Bölgesiyle hız kazanmıştır. 2. Organize Sanayi Bölgesinde 19 Eylül 2004 günü Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılımıyla 19 fabrikanın açılışı 38 fabrikanın ise temeli atılmıştır. Teşvik yasasını en iyi değerlendiren illerden biride Malatya’dır. 3.Organize Sanayi Bölgesinin yer tespit çalışmalarına başlanılmıştır. Bu bölgemize şu an 70 müteşebbis müracaat etmiş bulunmaktadır.

SOSYAL VE KÜLTÜREL HAYAT

Malatya’nın sosyal ve kültürel yaşamının daha iyi olması için Valilik, Belediye ve Üniversitemizce çeşitli etkinlikler yapılmaktadır. Malatya doğal güzellikleri, hava, kara ve demiryolu ulaşım ağıyla gerek yıldızlı otel yatak sayısı gerekse kamuya ait sosyal tesisleriyle bir çok organizasyona ev sahipliği yapmaktadır. Her yıl düzenlenen Malatya Fuarı ve Kayısı Şenlikleri, Arapgir Bağbozumu Şenliği, Yeşilyurt Kiraz ve Kültür Şenliği, Akçadağ Kültür Şenliği, Doğanşehir Elma ve Kültür Şenliği, Darende Zengibar Güreş Şenlikleri hem ilimiz açısından, hem de ilçelerimizde yetişen ürünlerin tanıtımı açısından önem arz etmektedir. Bu etkinliklerin yeterli tanıtımı sağladığı inancını taşımaktayım.”

O. DERYA KADIOĞLU KİMDİR?

1952 yılında Adana’da doğdu. İlk, orta ve lise 2’nci sınıfa kadar eğitimini Niğde’nin Bor ilçesinde, lise son sınıfı ise Nevşehir’de tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Askerlik görevini ifa ettikten sonra 1980 yılında mülki idare amiri olarak İçişleri Bakanlığında göreve başladı. Daha sonra sırasıyla Samsun’un Ladik, Kavak ve Bafra ilçelerinde kaymakam vekilliklerinde, daha sonra Yozgat Şefaatli, Bingöl Kığı ve Ankara Kazan Kaymakamlığı görevlerinde bulundu. 1989’da İçişleri Bakanlığı Mülkiye Başmüfettişliği görevine atandı. 10 yıl yaptığı bu görevden sonra 1999’da Erzurum Valiliğine atandı. 20 Şubat 2003 yılına kadar yürüttüğü bu görevden sonra Malatya Valiliğine atandı ve halen görevini sürdürmektedir. Evli, 2 kız çocuk babası.