Mardin, 12.-13. yüzyıllarda bir üniversite kentidir. Önemli medreselerimiz vardır. O dönemlerde tıp, astronomi, bilim gibi dallarda yapılan eğitim verilmekte imiş ve Mardin o zamanlarda bir üniversite kenti iken bugün maalesef ne bir üniversiteye ne de bir fakülteye sahiptir. En önemli çabamız, öncelikle Mardin'ne fakülteler kazandırmak...

Mardin'de içme suyu sıkıntıları var. Hükümetimizden de bu konuda yoğun bir çalışma var. Daha sonra altyapı sorunlarının giderilmesi ve Mardin'in istediği ve arzuladığı fakültelere kavuşması öncelikli sorunlarımız ve acilen çözümlemek istediğimiz konular. GAP Projesi Mardin için önemli. Tarımda büyük gelişmeler yaşanacak, verim artacak. 

Mardin, beş bin yıllık tarihi ile Türkiye'nin en özel kentlerinden birisi. Pek çok farklı kültürü içinde barındıran Mardin'i ve sorunlarını Vali M. Temel Koçaklar ile konuştuk. Vali Koçaklar, Mardin'in bir cazibe merkezi haline geleceğini ve inanç turizminin etkisinin artacağını haber veriyor. Vali Koçaklar, Bizim Mahalli İdareler Gazetesi'nin sorularını yanıtladı.

İNSANLAR AKIN AKIN MARDİN'E GELİYOR

Mardin, çok köklü tarihi sahip şehirlerimizden bir tanesi. Valisi olarak Mardin'i genel hatlarıyla anlatabilir misiniz?

Mardin, Anadolu'nun güneydoğusunda çok eski kültürleri, medeniyetleri binlerce yıldır barındıran, önemli kültür merkezlerimizden bir tanesidir. 578 tane köyümüz, 348 tane mezramız ve toplam 705 bin nüfusumuz var. 9 ilçemiz ve 31 belediyemiz mevcuttur. Mardin, ticaret, sanayi, kültür ve aynı zamanda da bir sınır vilayetidir. Bölgemizde vatandaşlarımızın geçim kaynağı genelde tarım, hayvancılık ve sanayiye dayalıdır. Son yıllarda Mardin'de yani güneydoğu bölgemizde gelişen yeni bir sektör var: "Kültür ve inanç turizmi". Mardin'in ve güneydoğunun kültürünü, tarihi yapısını, değerlerini tanımak için insanlar akın akın geliyorlar.

TERÖR OLUMSUZ ETKİLEDİ

Nüfus yapısı nasıl Mardin'in?

Bilindiği gibi 1980'li yıllardan 200'li yıllara kadar bölgemizde terör olayları yaşandı. Terör olayları bölgemizi çok olumsuz etkiledi. Köylerimizde 5 aylık bebeklerimiz, 70-80 yaşındaki dedelerimiz, ninelerimiz, kamu görevlilerimiz katledildi. Vatandaşlarımız köylerimizde oturamaz hale gelmişti. Silahlı Kuvvetlerimizin, askerimizin, polislerimizin, korucularımızın sayesinde 2000'li yıllarda artık terör olayları son buldu. Ancak, terör olaylarının yaşandığı yıllarda Mardin ilimizin birçok köyü boşaltılmak zorunda kalmıştı ve 129 köy ve 141 mezramız bu şekilde boşaltıldı. Daha sonra yeniden köye dönüş süreci başladı. Bugüne kadar yaklaşık 14 bin vatandaşımız 120 civarında köye ve 75'e yakın mezraya geri dönüş yaptı. Önümüzdeki günlerde bu süreç devam edecek. Tabii bunun yanı sıra çeşitli nedenlerle de çevre il ve yabancı ülkelere de göçler yaşandı. Ama, şunu söyleyeyim ki; giden bu vatandaşlarımızın çoğu geri geliyor. Köylerde yoğun bir şekilde imar çalışması, ıslah çalışması devam ediyor. Bizler de Köy Hizmetleri, kamu kurum ve kuruluşları olarak vatandaşlarımızın kendi köyünde 21. yüzyıl şartlarına uygun olarak yaşayabilmeleri için seferber olmuş durumdayız. Elektriğini, suyunu, yolunu, okulunu, sağlık hizmetlerini hepsini köylere ulaştırma konusunda yoğun bir şekilde çalışıyoruz. Biz de istiyoruz ki, vatandaşlarımız tekrar toprağıyla buluşsun, ocakları tekrar tütmeye başlasın.

MARDİN İNSANI GİRİŞİMCİ

Halkın geçim kaynakları nelerdir?

Genel olarak sanayi, tarım ve hayvancılıktan geçim sağlanıyor. Bir organize Sanayi Bölgemiz var. 565 metrekare üzerine kurulu, 45-50 önemli sanayi tesisimiz var Mardin'de Ayrıca Serbest Bölgemiz var, küçük sanayi sitelerimiz var. Genel olarak Mardinli vatandaşlarımız temel geçim kaynağı, Habur Sınır Kapısı. Bu sınır kapısı taşımacılık için önemli bir nokta. Son yıllarda turizmin de ilimize büyük katkıları oldu. Mardin'in insanları son derece girişimcidir. Gerçekten iki insan bir araya geldiğinde 'hangi yatırımı yapalım' diye düşünürler, bunun en güzel örneklerinden birini de 1975'li yıllarda Organize Sanayi Bölgesi'nin, 1985'li yıllarda Serbest Bölge kurulmuş olması oluşturuyor. Bu da sanıyorum, Mardin'in sanayiye olan yatkınlığının ve müteşebbisçi olduğunun en güzel yönde gösteriyor.

Mardin'de eğitim konusunda yapılan işler nelerdir?

Mardin'de eğitim sorunun mutlak surette aşmalıyız. Bir toplumda yaşanan felaketlerin tek sebebi, cahilliktir. Büyük önder Atatürk, "Cehalet, yenilmesi gereken en büyük düşmandır" demiştir. Dolayısıyla bunu ulusal seferberlik anlayışıyla halletmeliyiz. Bilindiği gibi Sayın Cumhurbaşkanımızın eşi tarafından "Ulusal Eğitime Destek Kampanyası" başlatıldı. Bu kampanya, okuma yazma bilmeyen vatandaşlarımıza bilgi beceri kazandırma kapsamında devam etti. Başlarda onbinlerle başlayan bu kampanya Mardin'de neredeyse yüzbinlere yaklaştı ve bu konuda çok önemli başarılar elde edildi. Şimdilerde "Haydi Kızlar Okula" kampanyası devam etmekte. Bu da oldukça önemli bir kampanya. Eğitimde kız-erkek ayırımı diye bir şey düşünülmemesi lazım. Bütün konularda aynı sorumluluklara sahip olmak lazım. Bütün hizmetlerde de eşit olmak lazım. Çünkü kadın-erkek ayırımını hafızalarımızdan silmeliyiz ve mutlak surette kız evlatlarımızı okutmalıyız. Bu konuyla ilgili yoğun bir şekilde çalışmalarımız devam ediyor. Mardin'de 2000 yılında 3 tane YİBO vardı, şu anda bu sayı 10'a çıktı. Bu mekanlarımızda 700-8007e yakın çocuğumuz eğitim görür. Çocuklarımızın herşeyi okul tarafından karşılanır ve terör nedeniyle boşaltılan köylerimizde okullarımızın yeniden açılması, öbür yandan merkezde yeni okul ihtiyaçlarının karşılanması gibi konuları yoğun bir şekilde devam ettirmeliyiz. Bu sene yine Milli Eğitim Bakanlığı'nın başlatmış olduğu "Yüzde yüz eğitime destek kampanyası" bünyesinde yaklaşık 20 trilyonluk bir destek sağlandı vatandaşlarımızdan. Bu şekilde bölgemizde özellikle ilköğretim çağındaki çocuklarımızın eğitim seviyesini daha iyi bir seviyeye getirme çabası içindeyiz. Tabii ki bunların yanı sıra öğretmen açığı gibi sıkıntılarımız var. Bunları şimdilik vekil öğretmen takviyesi ile kapatmaya çalışıyoruz. Kısacası Mardin'de yerleşik bir kültüre sahip olduğu için bir çok şeyi aşmıştır, okuma-yazma oranı yüksektir. Halkın eğitime bakışı eskiye oranla çok daha iyi seviyededir. Özellikle yeni gençlerimiz, çocuklarımız bu oranının yükselmesine büyük katkıda bulunmaktadırlar.

ORTADOĞU KÜLTÜRLERİNİ ARAŞTIRMA MERKEZİ MARDİN'DE KURULMALI

Mardin, 12.-13. yüzyıllarda bir üniversite kentidir. Önemli medreselerimiz vardır. O dönemlerde tıp, astronomi, bilim gibi dallarda yapılan eğitim verilmekte imiş ve Mardin o zamanlarda bir üniversite kenti iken bugün maalesef ne bir üniversiteye ne de bir fakülteye sahiptir. En önemli çabamız öncelikle Mardin'ne fakülteler kazandırmak, yakın zamanda Sayın Milli Eğitim Bakanımız bizi ziyaretlerinde bu konuyla ilgili da istişarede bulunduk. Mardin artık fakültelerini bekliyor, dileriz önümüzdeki yıllarda bir üniversiteye de sahip olur. Yine yakın zamanda Diyanet İşleri Başkanımızın ilimizi ziyareti sırasında çok güzel bir öneride bulundu. Ortadoğu Kültürlerini Araştırma Merkezi'nin Mardin'de kurulması gerektiğini söyledi ve kendisinin de bu konuya yardımcı olacağını söyledi. Biz de bu konuyu YÖK Başkanı'na, Dicle Üniversitesi Rektörlüğü'ne, Milli Eğitim Bakanımıza ilettik.

SÖZLEŞMELİ SAĞLIK PERSONELİ BİZİ RAHATLATTI

Türkiye'de halkın önemli sorunlardan birisi de sağlık alanında. Mardin'in bu konuda sıkıntıları var mı?

Sağlık hizmetleri yönü itibariyle bizi en çok rahatlatan Sağlık Bakanlığımızın başlatmış olduğu "Sözleşmeli Sağlık Personeli" uygulamasıdır. Doğrusunu söylemek gerekirse, eskiden köylerimize sağlık personeli gönderemiyorduk ancak, şu an sağlık personeli hangi köye gitmek zorundaysa gidiyor. 325'e yakın sağlık personeli geldi, hala gelmeye devam ediyor. Mardin merkezde 150 yataklı yeni devlet hastanemiz açılıyor. Bu arada 2005 yılından sonraki günlerde sanıyorum SSK hastaneleri Sağlık Bakanlığı'na devredilecek. Mardin'deki SSK Hastanesi'ni kadın doğum ve çocuk hastanesi yapacağız. Bu arada 5 ilçede yapımı devam eden devlet hastanesi inşaatı var. Derik ve Mazıdağı hastaneleri bitmek üzere. Yine Yeşilli ve Midyat'ta yapımı devam eden sağlık ocağı inşaatlarımız var. Bunlar da yakın zamanda hizmete girecektir. Tabii eğitim ve sağlık temel hizmettir ve mutlak surette bunların insanlarımıza ulaştırılması gerekiyor. Biz de yoğun bir çalışma içindeyiz. Birkaç sene önce merkezde 25 civarında uzman hekim var iken şu anda 40'a yakın uzman hekim var. Yine geri dönüşü gerçekleşen köylerimizde de bu hizmetin daha sağlıklı ve daha iyi bir şekilde verilmesi için çalışıyoruz. Genel itibariyle Mardin'de sağlık hizmetlerimizin iyi bir seviyede olduğunu söyleyebiliriz.

MARDİN KÜLTÜRÜNÜ GELECEK KUŞAKLARA AKTARMAK ZORUNDAYIZ

Mardin, farklı kültürlerin bir arada yaşabildiği özel bir coğrafya olarak göze çarpıyor, Mardin'de sosyal ve kültürel hayat nasıldır?

Mardin bir kültür şehri olduğu için tabii burada önemli kültürel etkinlikler yapılıyor. Öncelikle kültürümüzün yaşatılması konusundaki çalışmalarımızı kararlı ve yoğun bir şekilde devam ettiriyoruz. Geçmişteki değerlerimizi gelecek kuşaklarımıza aktarmak gibi önemli bir görevimiz var. Biz de bu anlayış doğrultusunda sivil toplum kuruluşlarımızla, derneklerimizle, vakıflarımızla devam ettiriyoruz. Örneğin, Mardin'de telkari, gümüş işlemeciliği, ağaç oymacılığı gibi çeşitli el sanatlarının devamının sağlanması büyük bir önem gösteriyoruz. Bu arada sivil toplum kuruluşlarından büyük destek almaktayız. Bunlardan bir tanesi İstanbul'da "MADEV" Mardin Eğitim ve Dayanışma Vakfı. Kendilerine buradan teşekkürlerimizi iletiyoruz.

GAP MARDİN İÇİN ÇOK ÖNEMLİ

Mardin'in temel sorunları neler?

Mardin'de içme suyu sıkıntıları var. Hükümetimizden de bu konuda yoğun bir çalışma var. Daha sonra altyapı sorunlarının giderilmesi ve Mardin'in istediği ve arzuladığı fakültelere kavuşması öncelikli sorunlarımız ve acilen çözümlemek istediğimiz konular. GAP Projesi Mardin için önemli. Tarımda büyük gelişmeler yaşanacak, verim artacak. Temenni ediyoruz ki, yakın zamanda tüm bunlardan güzel bir sonuç alınır.

75 MİLYONUN ANKARA'DAN YÖNETİLMESİ ZOR

Yerel yönetimler yasası hakkında neler düşünüyorsunuz?

Önemli bir rahatlama getirir mi?

Artık yasanın sonuna gelindi. Kaynakları daha düzenli ve daha mantıklı kullanımı açısından yakın zamanda bu yasa yürürlüğe gelecek. 75 milyon nüfusun Ankara'dan yönetilmesi tabii ki, zor. Bu yasa sayesinden hizmette bir sürat yaşanacak.

MARDİN CAZİBE MERKEZİ OLACAK

Hükümete mesajınız var mı?

Hükümetimizin ilimize ve ülkemize yaptığı hizmetlerden dolayı şükranlarımızı sunuyoruz. Vatandaşlarımız da bize her türlü konuda yardımcı oluyorlar., onlara da müteşekkiriz. Elele vererek Mardin'i hak ettiği yere getirme çabası içindeyiz. Ümit ediyorum ki, Mardin ili de bir cazibe merkezi olacaktır, bir ticaret ve sanayi merkezi olacaktır, bir eğitim şehri olacaktır. İddia ediyorum ki, dünyada yıldız şehirlerden birisi olacaktır. Mardin, "İnanç ve Kültür Turizminin Merkezi" olacaktır.

SORUNLARI YERİNDE GÖRÜYORSUNUZ

Gazetemizi nasıl buldunuz?

Bizim Mahalli İdareler gazetesine, siz değerli mensuplarına Mardin'i belde belde, ilçe ilçe dolaştığınız için teşekkür ediyorum. Sorunlarımızı paylaşıp, yapılanları bizzat görüyorsunuz. Çalışmalarınızın devamını diliyor ve başarılar diliyorum.

Vali Mustafa Temel Koçaklar kimdir?

Hatay ili Yayladağ ilçesinde 22 Şubat 1950'de doğdu. İlk, orta ve lise tahsilini Hatay merkezinde tamamlayan, M. Temel Koçaklar 1970-1971 öğretim yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. 1974-1975 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset ve İdare Bölümü'nden mezun oldu. İçişleri Bakanlığı'ndan burslu olması nedeniyle, aynı yıl İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü'nde göreve başladı. 1976 yılında vatani görevini ifa etmek üzere görevinden ayrıldı. Askerliğini yedek subay olarak tamamladıktan sonra İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nde tekrar göreve başladı. 1978 yılının Mayıs ayında Balıkesir Maiyet Memurluğu'na atandı. Maiyet Memurluğu görevi esnasında Çanakkale-Gökçeada, Sakarya-Sapanca ilçelerinde kaymakam vekilliği görevinde bulundu. 1980 yılı Kasım ayında Kaymakamlık kursunu tamamladıktan sonra, 1 yıl Balıkesir ili Balya ilçesi, 2 yıl Elazığ ili Karakoçan ilçesi, 4 yıl Sivas ili Şarkışla içesi, 4 yıl Denizli ili Buldan ilçesi kaymakamlıklarını yaptı. 1992 yılından itibaren Aydın Vali Yardımcılığı görevinin 1,5 yıl süre ile sürdüren M. Temel Koçaklar, 1993 yılında İzmir ili Bergama İlçe Kaymakamlığı'na atanmış, 1997 yılı sonlarında İçişleri Bakanlığı tarafından 8 ay süre ile İngiltere'de dil kursu için görevlendirilmiştir. Yurt dışı görevi sonrasında 26 Ağustos 1998 tarihinde Batman Valisi olarak göreve başlamıştır. Yayınlanmış eseri bulunmamaktadır. Az İngilizce bilmektedir. Mardin Valiliği görevine 29 Ocak 2000 tarihinde başlayan M. Temel Koçaklar, halen bu görevine devam etmektedir. Hazine Avukatı Sayın Sebahat Koçaklar ile evlidir. Mardin'de taş bir dantel gibi işlenmiştir ve Mardin'de yine diğer bir ayrıcalık; çok farklı inançlara sahip olan vatandaşlarımızın birbirine karşı saygı ve anlayış çerçevesinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Bir yanda Müslüman vatandaşlarımız bir yanda da Süryani vatandaşlarımız diğer yanda Arap, Ermeni ve Kürt vatandaşlarımız yaşamlarını saygı, sevgi. Birlik ve anlayış içinde sürdüregelmektedirler. Yarınlarda da aynı şekilde olacaktır.

ardin hem turizm hem de sanayi anlamındaki yeri tabii ki, çok önemli. Bu kent ülkemizin gerçekten güzel ve özel kentlerinden bir tanesidir. Mardin, bilindiği gibi, dünyada uygarlıkların başladığı, Fırat ve Dicle arasındaki Mezopotamya havzasının, Yukarı Mezopotamya bölgesinde kurulmuş bir kenttir ve yaklaşık 5 bin yıllık bir tarihi vardır. Ancak şunu söyleyeyim ki, Mardin'in diğer illerden en büyük farkı, çok farklı bir mimarı özelliğe sahip olmasıdır. Mardin'de taş bir dantel gibi işlenmiştir ve Mardin'de yine diğer bir ayrıcalık; çok farklı inançlara sahip olan vatandaşlarımızın birbirine karşı saygı ve anlayış çerçevesinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Bir yanda Müslüman vatandaşlarımız bir yanda da Süryani vatandaşlarımız diğer yanda Arap, Ermeni ve Kürt vatandaşlarımız yaşamlarını saygı, sevgi. Birlik ve anlayış içinde sürdüregelmektedirler. Yarınlarda da aynı şekilde olacaktır. Mardin, dünyaya barışı, hoşgörüyü, sevgiyi gösteren kentlerimizden bir tanesidir. Son yıllarda huzur ortamının sağlanmasıyla birçok yerli ve yabancı ziyaretçimize ev sahipliği yapmaktayız. Mardin'de medreselerimizi, kiliselerimizi, çarşılarımızı, hanlarımızı, hamamlarımızı ve kentin özgün mimari yapısını gelip görüyorlar. Ekonomik yönden bakıldığında ise, Mardin bir sınır vilayeti. Suriye Halki vilayetiyle sınır iliz. Ayrıca, Habur bilindiği gibi, bu bölgenin önemli kapılarından birisidir. Taşımacılık sektörünün geçim konusunda önemli bir yeri vardır. Organize Sanayi Bölgesi'ndeki sanayi kuruluşlarımız, Ortadoğu ülkelerine, Türki Cumhuriyetlere, Suriye'ye, iç pazara daha birçok ülkeye ürettikleri malları satarak Türkiye ekonomisine katkıda bulurlar.