Belediye Kanunu(1)

5272 sayılı Belediye Kanunu 24.12.2004 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Yeni Kanun 88 madde ve 8 geçici maddeden oluşuyor. Kanun 75 yıllık 1580 sayılı Belediye Kanununu yürürlükten kaldırdı. Büyükşehir Belediyesi Kanunundan sonra yerel yönetimlerde ikinci büyük reform sayılacak yeni kanunun getirdiklerini incelemekte yarar var. Çünkü bu kanunla belediyelerin kuruluşuna, görevlerine, yetkilerine, sorumluluklarına birçok yenilik getirildi.

Kanunun 4. maddesi ile bir yerde belediye kurulabilmesi için gereken nüfus il ve ilçe merkezleri hariç 5.000’e çıkarıldı. Ayrıca bir belediye sınırına, içme ve kullanma suyu havzalarına, sit alanlarına 5.000 metreden yakın olan yerlerde yeni belediye kurulamayacak.

Birtakım köy ve yerleşim yerlerinin birleşerek belediye kurabilmeleri içinde bunların merkez oluşturacakları yere 5.000 metreden uzak olmaması gerekecek.
6. 7. maddeleri ile belediye sınırları bundan böyle belediye meclisinin kararı, kaymakamın görüşü ve valinin onayı ile bakanlık onayına gerek kalmadan kesinleşecek. Sınır ihtilafları da vali tarafından karara bağlanacak.

8. madde ile birtakım köy ve yerleşim yerlerinin meskûn sahasının, komşu bir beldenin meskûn sahası ile birleşmesi halinde, bu yerlerde yapılacak oylama sonucu katılınacak belediye meclisinin kabulüyle katılım gerçekleşecek. Belde, köy veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahaları arasında 5.000 metre ve altında mesafe bulunması, birleşmiş sayılmaları için yeterli olacak.

Kanunun 9. maddesinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile gerçekleşecek. Eskiden kaymakamın görüşü yerine mahalli idare kurulu kararı gerekiyordu. Ayrıca belediyeler mahallelerin ihtiyaçları doğrultusunda karar alacak ve bütçeden bu birimlere yardım etmesi gerekecek.

10. madde ile bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilecek. Eskiden Danıştay'ın görüşü ve Bakanlar Kurulu kararı ile gerçekleştiriliyordu.

Eski kanunda yer alan şube teşkilleri de bu kanunda yer almamakta.

11. madde ile sınırı veya sahası bağlı olduğu il, ilçe veya nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştay'ın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığı'nın teklifi üzerine müşterek kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılacaktır.

Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler ise Danıştay'ın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığı'nın önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülecektir.

8'inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9'uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11'inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanacak ve seçimler bu yerlerin yeni durumlarına göre yapılacaktır.

14. madde de belediyelerin görev ve sorumlulukları sayılmaktadır. Eski kanunda sadece görevler başlığı altında 82 alt bendde tek tek sayılan görevler bu kanunla iki alt bendde arka arkaya sayılmıştır. Yeni görevler olarak şehir içi trafik, acil yardım, büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50.000'i geçen belediyelerde kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açılması, okul öncesi eğitim kurumları açabilmek, Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilmek veya yaptırabilmek, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilmek; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilmek ve işletebilmek, kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilmek, bu amaçla bakım ve onarımını yapabilmek, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilmek, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapabilecek veya yaptırabilecektir.