Kaymakamlık tarafından uygulanan ve hızla hayata geçirilen projeler sayesinde Acıpayam geleceğe umutla bakıyor. Verilen hizmetlerin yanı sıra bazı projelerin de başlanmasının beklendiğini ifade eden Kaymakam Mehmet Ali Özyiğit “Acıpayam’ın geleceği için ve ilçe ekonomisinin durumu ve hizmetlerin aksamaması açısından bu projeler de çok önemlidir” dedi.

Toplam nüfuslarının 64 bin 410 olduğunu söyleyen Acıpayam Kaymakamı Mehmet Ali Özyiğit, bu nüfusun 9 bin 956’sının ilçe merkezinde yaşadığını bildirdi.

2000 genel nüfus sayımına göre toplam nüfuslarının 64 bin 410 olduğunu söyleyen Acıpayam Kaymakamı Mehmet Özyiğit, bu nüfusun 9 bin 956’sının ilçe merkezinde yaşadığını bildirdi. Verilen hizmetlerin yanı sıra bazı projelerin de başlanmasının beklendiğini ifade eden Kaymakam Mehmet Özyiğit “Acıpayam’ın geleceği için ve ilçe ekonomisinin durumu ve hizmetlerin aksamaması açısından bu projeler de çok önemlidir” dedi. Denizli’nin Acıpayam ilçesi Kaymakamı Mehmet Özyiğit, ilçesinin ekonomik ve sosyal yapısıyla ilgili olarak yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

SOSYAL YAŞAM İYİ

“Bazı kasaba ve köylerimizde yurt dışında çalışanlarının çokluğu nedeniyle, sosyal yaşam daha iyi sevide. Tüm kasaba ve köylerimizde elektrik ve telefon mevcut. Birkaç köyün dışında içme suyu sıkıntısı yok. İlçe merkezi ve kasabalarda, tarımın yanında el sanatları ve ticaret yoğun. Son zamanlarda tekstil işleri de başladı. Ana merkezleri Denizli’de bulunun bazı tekstil firmaları ilçede dikim ve paketleme yerleri açmaya başladı. Köylerde tarla tarımı yanında, kültür ırkı büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır. İlçemizden eskiden pamuk ve tütün işçiliği için giden aileler çoğunlukta iken, bugün yok denecek kadar azaldı. Orman köyü olan bazı köylerimizden pamuk ve tuz işçiliği için ilçe dışına gidenler bulunmaktadır. 1980’li yıllarda ilçemizden Denizli’ye göç yoğunlaşmış, 1990’lı yıllarda ise azalarak devam etmiştir. Şimdi gelir düzeyi düşük olan köylerimizden ilçe merkezine göçler başlamıştır. Buna da el sanatı küçük sanayinin neden olduğu düşünülmektedir.

EĞİTİM VE KÜLTÜR

Milli Eğitime bağlı 8 lise ve dengi okul, 41 ilköğretim okulu, 1 mesleki eğitim merkezi bulunmaktadır. İlköğretim okullarında 350, liselerde 218 öğretmen, 13 memur, 66 hizmetli ve 3 teknisyen görev yapmaktadır. Orta öğretimde 2130, ilköğretimde 8045 öğrenci eğitim öğretim görmektedir. Çıraklık Eğitim Merkezine kayıtlı 228 kalfa, 390 çırak olmak üzere toplam 618 öğrenci bulunmaktadır. Okuma yazma oranı % 95 seviyesindedir.

EKONOMİK DURUM

İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık ve el sanatlarına dayalıdır. Orman köylerinde ise orman işçiliği ile geçim sağlanır. Son yıllarda süt üretiminde önemli gelişme kaydedilmiştir. 1990’lı yılların başında 14 ton süt üretimi 65 tona yükselmiştir. Sulanabilir arazide başta şeker pancarı, baklagiller, havuç, mısır, anason ve haşhaş yetiştirilirken, bazı yerleşim yerlerindeki kıraç arazide ise tahıl ve tütün üretimi önemli yer tutar. Yaklaşık 4.000 dekar alanda kurulacak olan organize sanayii bölgesinin harita ve tapu işlemleri tamamlanmıştır. Alt yapı çalışmaları tamamlandığında iş yeri kurmak isteyen müteşebbislere tesis kurmak üzere arsa verilebilecektir. Acıselsan Selüloz Fabrikasında sanayi ürünlerinin üretiminde ara maddesi olan selüloz üretimi yapılmaktadır. Kiraz tekstilde ihracata yönelik havlu bornoz üretimi yapılmaktadır. Mermer fabrikasında ihracata yönelik mermer işlenmektedir. Tarım işletmesi müdürlüğü KOÇ Ata Grubuna kiralanmış olup hayvancılık yapılacaktır. Yem fabrikasında her türlü besi üretimi yapılmaktadır. 2 adet süt işleme tesisinde peynir, yağ, yoğurt üretimi yapılmaktadır.

SONUÇLANDIRILAN ÇALIŞMALAR

Acıpayam Sempozyumu 2003 Aralık ayında Acıpayam Kaymakamlığı ile Pamukkale Üniversitesi tarafından müştereken düzenlenmiştir. Sempozyuma Haziran 2003 yılında başlanmış, yaz boyunca bilim insanları saha araştırması yapmıştır. Sempozyumda 100’ü aşkın tebliğ hazırlanmış ancak 79 tebliğ ve 4 konferansa sunum imkanı verilebilmiştir. Keloğlan Mağarası, Likya Napları’na ait birimler arasında miyosen’den beri gelişimini sürdüren Acıpayam Polyesi’nin batı kenarında, jura-kretase yaşlı kireç taşları içinde gelişmiş olup, girişe göre en derin noktası –5 m., en yüksek noktası da +5.5 metrede bulunan ve 15 metrelik bir kalınlık içinde uzanan mağaranın toplam uzunluğu 145 metredir. MTA 1998 yılında mağarayı inceleyerek elektrik ve yol düzenlemesini de içeren rapor ve keşif özeti hazırlanmıştır. Dodurgalar Beldesi hudutlarında olan Keloğlan mağarasının yapımına 2001 yılında başlanmış; aynı yıl dağ yamacında olan mağaranın 7 km. yolu açılmış, 10 km.’den elektriği getirilmiştir. 2002 yılında mağaranın iç yürüme yolu ve aydınlatması gerçekleştirilmiştir. Mağaraya 2004 yılı içinde 20 bin civarında kişi gezip görmüştür. Tütün ve pancar yöremizin ana geçim kaynağı idi. İki ürüne de kota uygulaması başlayınca alternatif ürün geliştirme ihtiyacı duyduk. Ne eker dikersek insanımıza faydalı olur anlayışına girdik. Öyle bir ürün belirleyelim ki hem yöre halkı hem de ülke kazansın anlayışıyla 2001 yılında arayışa başladık. Konuyu en iyi bileceğini düşündüğümüz Türkiye’nin en büyük meyve ihracatçısı firmalarla görüştük. Konuya en sıcak yaklaşan ve bilgi paylaşan Bursa merkezli Alara firması oldu. Alara firmasının uzman elemanları ile Isparta Üniversitesinin öğretim görevlilerine ilçemizde konferanslar verdirdik. Araştırmalar neticesinde ilçemiz iklimine de uygun olan bodur kiraz ve bodur elma karar verdik. Bodur elma ihraç imkanı olan ve ülkemizde yaygın olmayan cinslerdir. 2001 - 2002 dikim döneminde taban suyu yüksek olmayan ova kesimlerinde 5150 adet kiraz 1000 adet elma fidanı dikilmiştir. 2002 - 2003 dikim döneminde kaymakamlığımızca 10.000 adet fidan verilerek kapama bahçe yapımına devam edilmiştir. 2003 - 2004 dikim döneminde 16.289.000.000. TL tutarında meyve fidanı dikilmesi sağlanmıştır. 3 yılda kaymakamlığımızın vermiş olduğu fidanlarla 1500 dekar kapama bahçe yapılmıştır. 2001 yılında başlanan seracılıkta 55 dekar alana kaplayan 210’u aşkın seraya sıfırdan ulaşılmıştır. Seracılık rakımı düşük olan Kelekçi - Gölcük yöremizde bulunan 18 yerleşim yerinde yapılmıştır. Konu bizzat tarafımızdan köylerimizde tek tek anlatılmış, başlangıçta 3 yerleşim yerinde 10 sera ile başlanmıştır. Çiftçilerimiz Antalya ve Muğla’ya götürülerek seracılık yerinde gösterilmiştir. Karlı bir yatırım olduğu görülünce ilgi artmış, arttıkça sera desteği kademeli olarak artırılmıştır. Sera verilecek vatandaşın becerisine, kişiliğine, dürüstlüğüne, işi yapacağına tüm köylü şahit edilmiş ve muhtarın kefil olduğu kişilere yardım edilmiştir. Sera yapma müracaatında bulunan vatandaşın arazisinin seracılığa uygun olup olmadığı İlçe Tarım Müdürlüğü elemanlarınca incelenmiştir. Tutulan rapor doğrultusunda arazisi ve diğer şartları uygun olana Sosyal Yardımlaşma Vakfından 2003 yılı için 500 milyon destek sağlanmıştır. Yardım yapılan yılı takip eden 3 yılda 3 eşit taksit halinde faizsiz vatandaştan geri alınmaktadır. Seracılık başlangıcında yöre olarak iklimin müsaade ettiği kadar ürün alabileceğimiz insanımıza iyi izah edilmiştir. Amaç ilkbaharda ürünü tarla ürününden iki ay erken almak, sonbaharda da iki ay sezonu uzatabilmektir. Kışın ise marul, maydanoz, soğan gibi yöremiz soğuğundan olumsuz etkilenmeyecek ürünlerin ekilmesi hedeflenmiştir. Artık ilçemizde seracılık önemli bir geçim aracı olmuştur. Sera teşvikinde kullanılan paralar Özel İdare, Mahalli İdarelere Hizmet Götürme Birliği ve Sosyal Yardımlaşma Vakfınca temin edilmiştir. Fakir fakat becerikli dürüst insanların yöremiz için önemli bir geçim kaynağı olan süt sığırcılığı yapması hedeflenmiştir. Köylünün tamamına konu anlatılmış ve yararlanacaklar köylü tarafından becerikli, dürüst ve zengin olmayanlar arasından seçilmiştir. İlçe Tarım Müdürlüğü ve Sağlık Grup Başkanlığı personellerinden teşekkül ettirilen heyet tarafından kasaba ve köylerde bayanlara yönelik hayvancılık, hijyen süt sağımı, hayvan barınaklarının temizliği, hayvan hastalıkları, çevre temizliği konularında eğitim çalışmaları başlatılmıştır. Bu çalışma her yıl kış mevsiminde yapılmaktadır.

TAKİP EDİLMEKTE OLAN ÇALIŞMALAR

Denizli Sanayi Odası Başkanlığının ilçemize bağlı Yumrutaş Kasabası sınırları içinde 4000 dekar alanda organize sanayi bölgesi kurma çalışmaları devam etmektedir. Parselizasyon işleri için 3194 sayılı imar kanununun 18. madde uygulaması yapılıp tapuları çıkarılmıştır. Alt yapı çalışmalarının başlatılması safhasına gelinmiştir. Bölgenin statüsünde değişiklik yapılıp tarım ve hayvancılık alanında hizmet vermesi yönünde bir çalışma başlatılmıştır. Acıpayam Ovasını Sulama Projesinin inşaatı devam etmektedir. Projenin 2005 yılı ödeneği 6.000.000 YTL’dir. Bu projenin tamamlanan bölümünde 3.000 hektar arazide sulu tarım yapılmaktadır. Proje tamamlandığında 35.000 hektar alan sulanacaktır. Kumafşarı Kasabasında 1179 hektar alanda toplulaştırma çalışması tamamlanmış tahliye borularının bağlantı işleri devam etmektedir. Toplulaştırma çalışmalarına Dodurgalar, Yazır, Apa ve Gümüş arazilerinde devam edilmektedir. Tekel anason işleme tesisi tamamlanmış olup deneme üretim çalışmasına başlanmıştır. Acıpayam - Dalaman karayolunun proje çizim çalışması tamamlanmış olup yolun inşasına başlanması için yatırım programına alınması beklenmektedir. Yeşilyuva küçük sanayii sitesinin kuraları çekilmiş kısmen yerleşim başlamıştır. Çevre düzenlemesi yapılacaktır.”

ÖNEMLİ SORUNLAR VAR

Acıpayam Ovasını Sulama Projesi içinde yer alan Akalan ve Dodurgalar - Yazır Göletinin proje çalışmaları tamamlanmıştır. Akalan, Dodurgalar - Yazır Göletinin de yatırım programına alınması ve her iki gölet için yeterli ödeneğin ayrılıp inşaatına bir an önce başlanması gerekmektedir. Yapılacak olan Organize Sanayi Bölgesinin imar haritası ve 18 madde çalışmaları tamamlanıp arsa tapuları alınmıştır. Sanayi Odası Başkanlığının sanayi bölgesinin alt yapı çalışmalarına bir ana önce başlatması beklenmektedir. Acıpayam - Dalaman arası orman yolunun uzunluğu 200 km. dir. Bu yolun yapıldığında mesafe 124 km. olacaktır. Yolun karayolu ağına alınması için proje çalışmaları tamamlanmıştır. Projenin inşaat yatırım programına alınması gerekmektedir. İlçe merkezindeki Atatürk ve Osman Manisalı İlköğretim Okulunun mevcut binaları ihtiyaca cevap vermemektedir. Konutların yoğunlaştığı sanayi sitesinin bulunduğu semte bir ilköğretim okul binasına ihtiyaç vardır. Bu semte yeni bir okul binası yapılması halinde diğer iki okulun sıkışıklığı giderilecektir. Okul arsası mevcut olup yatırım programına alınmayı beklemektedir. Sağlık Meslek Lisesi 10 yıldan beri Milli Eğitim Bakanlığına ait yurt binasında eğitim ve öğretimini sürdürmektedir. Arsa tahsisi yapılmış ve yatırım programına alınması için gerekli yazışmalar yapılmıştır. Okul inşaatının yatırım programına alınması beklenmektedir. Geçtiğimiz yıllarda çimlenen ilçe stadının yanına antrenman sahası, 2 voleybol sahası, 2 basket sahası ve hentbol oynamaya elverişli tenis alanı yapılabilmesi için zemin tesviyesi yapılıp kumlanmıştır. Voleybol, basketbol, tenis alanının beton kaplaması ve stat alanı içine kros pistinin ve çim sahanın kenarına koşu bandı yapılması gerekmektedir.”

İLÇENİN TARİHÇESİ

Acıpayam en eski adı Hamit Ovası’dır. Acıpayam, Isparta Sancağı’na bağlanmasıyla birlikte adı “Garbikaraağaç” olarak değiştirilmiştir. Germiyanoğulları zamanında ise adı, Asi Karaağaç olmuştur. Bölgenin “Acıpayam” adını alışı tam olarak bilinmemektedir. Bölgede badem ağaçlarının çok oluşu ve de badem ağaçlarının da acı oluşu nedeniyle “Acıpayam” adı verildiği kuvvetli ihtimallerdendir. Zaten bölgede bademe “payam” denildiğinden dolayı bu adın yukarıdaki açıklamalardan ortaya çıktığını doğrulamaktadır

COĞRAFİ KONUMU

Coğrafi yönden Ege Bölgesi’ndedir. Acıpayam, 1700 Km. yüzölçümü ile Denizli’nin en büyük ilçesidir. Deniz seviyesinden yüksekliği 950 metredir. Anadolu yarım adasının güneybatısında, Ege Bölgesi’nin güneydoğusunda yer almaktadır. Ege Bölgesi’nden Akdeniz Bölgesi’ne geçiş noktasında olan ilçenin; doğusunda Burdur’a bağlı Çavdır, Yeşilova ve Gölhisar ilçesi; batısında Tavas ve Beyağaç; kuzeyinde Serinhisar ve Çardak ilçeleri; güneyinde ise Köyceğiz ve Çameli ilçeleri ile sınırı bulunmaktadır. İlçe merkezi ve merkeze bağlı 14 belediye, 38 köy ile 52 yerleşim biriminden ibarettir.

GELENEKSEL FESTİVALLER

Yörede her türlü ürün yetiştiriliyor. Ürünlerden başka ayakkabıcılık gibi el sanatları yapılıyor. Ayakkabıcılık, bazı kasabaların geçim kaynağı haline gelmiş durumda. Yetiştirilen bu ürünlerin tanıtımı ve pazarlanması için ilçe merkezi ve kasabalarda geleneksel kültür festivalleri yapılıyor. Bu sayede ürünler, Türkiye pazarındaki yerini bulmaya başladı. Festivaller sayesinde Acıpayam kendini tanıtma imkanı buluyor. Acıpayamlı olup da dışarıda bulunanlar da siyasetçilerle ve diğer ilçe halkıyla festivalde buluşma imkanı buluyor ve büyük kaynaşma sağlanıyor. Festivallerde güreşler yapılmakta ve Türkiye’nin dört bir yanından ünlü güreşçiler gelmektedir. Ayrıca festivaller adı altında çeşitli spor müsabakaları düzenlenmektedir. Festivaller boyunca yöre sanatçıları kendilerini gösterme imkanı bulmaktadır. Bir çok ünlü sanatçı festivallere gelmekte ve halka eğlendirmekte doyasıya şarkılar söylemektedir. Yöredeki okullar halk oyunları oynamakta halkımıza zevkli ve gururlu anlar yaşatmaktadır. Acıpayam merkezinde “Kavun ve Kültür Festivali, Gölcük Kasabası’nda “Domates Festivali”, Yumrutaş Kasabası’nda “At Yarışları Festivali”, Akalan Kasabası’nda “Kavun ve Karpuz Festivali”, Yeşilyuva Kasabası’nda “Ayakkabıcılık ve Kültür Festivali” gibi festivaller yapılmaktadır.

EĞİTİMDE GENEL DURUM

Acıpayam Milli Eğitim Müdürlüğünde bir müdür, iki şube müdürü, iki memur, bir şef, bir şoför ve bir hizmetli olmak üzere toplam 8 personel bulunmaktadır. Milli Eğitim Müdürlüğü’nün kendi müstakil binası bulunmadığından Hükümet Konağı’nın 4. katında hizmet vermektedir. Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğünde bir müdür, bir müdür yardımcısı, bir sınıf öğretmeni, bir daktilo öğretmeni, bir daktilo memuru ve bir hizmetli olmak üzere toplam altı personel bulunmaktadır. Halk Eğitimi Merkezi’nin kendi binası olmadığından, Hükümet Konağının 3. katında hizmet vermektedir. İlçede 35 ilköğretim okulunda toplam 8731 öğrenci öğrenim görmektedir. Bu öğrencilerden merkez Atatürk İlköğretim Okulunda 433, merkez Cumhuriyet İlköğretim Okulunda 797 ve merkez Osman Manisalı İlköğretim Okulunda 555 öğrenci öğrenim görmekte olup, böylece merkezdeki okullarda 1785 ilköğretim öğrencisi bulunmaktadır. Yine bu okullarda 200 sınıf, 117 branş olmak üzere toplam 317 öğretmen görev yapmaktadır. İlçede 3 genel lise, 4 meslek lisesi, 1 Anadolu Lisesi mevcut olup, bunlardan Acıpayam Lisesinde 644 öğrenci, İmam Hatip Lisesinde 193 öğrenci, Ticaret Meslek Lisesinde 296 öğrenci, Endüstri Meslek Lisesinde 118 öğrenci, Kız Meslek Lisesinde 69 öğrenci, Kelekçi Lisesinde 90 öğrenci, Yeşilyuva Lisesinde 92 öğrenci, Anadolu Lisesinde ise 298 öğrenci bulunmakta olup, böylece ilçemiz genelindeki lise ve dengi okullarda okuyan öğrencilerin sayısı 1800 öğrenciyi bulmaktadır. İlçede 759 öğrencinin eğitim gördüğü bir Çıraklık Eğitimi Merkezi mevcut olup, burada da 24 öğretmen, 1 memur, iki hizmetli ve bir teknisyen görev yapmaktadır.

GENEL SAĞLIK DURUMU

İlçede belli başlı bir sağlık sorunu yok. Bulaşıcı hastalıklarla ilgili tedbirler zamanında alınıyor ve halk bilinçlendiriliyor. Yöre halkında hastane ve doktora gitme alışkanlığı son derece gelişmiş durumda. Hemen hemen her kasabada sağlık ocağı ve doktor bulunuyor. Acıpayam’da 1 Devlet Hastanesi,1 Verem Savaşı Dispanseri, 15 Sağlık Ocağı, 1 Sağlık Meslek Lisesi, 21 Sağlık Evi mevcut.

EKONOMİK DURUM

Acıpayam’ın ekonomisi başlıca; tarım ve hayvancılık, ticaret ve el sanatlarına dayanır. Tarım ve hayvancılık Acıpayam’da gelişmiş olup başlıca geçim kaynaklarındandır. Zaten bir çok aile çiftçidir. Acıpayam yöresinde hangi meslek grubundan olursa olsun, herkes çiftçiliği ve yöredeki ürünlerin yetiştirilmesini bilir. Son zamanlarda İlçe merkezi ve kasabalarda, el sanatları ve ticaret, tarıma göre daha yoğunluk kazanmaya başlamıştır. Tekstil sektörünün gelişmesiyle yeni iş imkanlarını da ortaya çıkarmıştır. Ana merkezleri Denizli’de olan bazı tekstil firmaları, Acıpayam’da konfeksiyon atölyeleri açmaya başlamışlardır. Köylerde ise tarım yanında, kültür ırkı büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Geçmişte pamuk ve tütün işçiliği için İlçe dışına çıkışlar çoğunluktayken, bu oran bugün yok denecek kadar azdır. Ancak orman köyü olan bazı köylerde pamuk işçiliği ve ırgatlık için Aydın ve bölgesine giden işçilerde bulunmaktadır. Acıpayam’daki selüloz fabrikasında, sanayi ürünlerinin ara maddesi olan selüloz üretimi yapılmaktadır. Ayrıca Yassıhöyük Kasabası’nda bölgede büyük bir iş istihdamı sağlayan Kiraz Tekstil kurulmuştur. Yöremizde havlu ve çarşaf dokuma fabrikaları ile deri ve tabakhane fabrikası bulunmaktadır. İlçe Merkezi’ne yakın Mevlütler Köyü ve Karaismailler Köyü’nde faaliyet gösteren maden işletmelerinde krom madeni çıkartılmakta olup, büyük bir bölümü yurt dışına ihraç edilmektedir. Acıpayam Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi ve diğer kooperatifler de bölge halkına ekonomi yönden katkıda bulunmaktadır. Son zamanlarda ova köylerinde yetişen kavun ve karpuz ekonomide önemli bir yer tutmuş olup, yöre halkına ekonomik ve kültürel yönden büyük katkılar sağlamaktadır.

KELOĞLAN MAĞARASI GÖRÜLMEYE DEĞER

Gelişmiş batı ülkeleri ve ABD.’de XVIII. Yüzyılın ortalarından beri değerlendirilen mağaralar, yurdumuzda da 1970’den sonra başta turizm olmak üzere çeşitli ekonomik amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Dodurgalar Keloğlan İni Mağarası, Denizli’ye 60 km. mesafedeki Acıpayam ilçesinin 18 km. doğusundaki Dodurgalar Kasabasının 3 km. batısındaki Mallı dağın doğu yamacında yer alır. Denizli-Antalya Karayolunun bu mağaranın hemen yakınından geçmesi ziyaretçi potansiyelini artırmaktadır. Toplam uzunluğu 145 m olup yatay olarak gelişmiş geçit konumlu fosil bir mağaradır. Mağaranın içinde bol miktardaki sarkıt, dikit,sütun, makarna sarkıtı ve örtü damlataş ormanına döndürmüştür.