Türk sanatının en özgün örneklerinin verildiği İznik’te çini yapımı uzun bir süre kesintiye uğramıştı. İznik Eğitim ve Öğretim Vakfı iki yıl süren bir Ar-Ge çalışmasının ardından, atalarımızın nasıl çini yaptıklarını buldu ve gelecek nesillere aktarmak için gerekli çalışmaları yapmaya başladı. Vakfın Yöneticisi Yasemin Koç, Bizim Mahalli İdareler Gazetesi’ne çok ilginç açıklamalar yaptı. İşte Koç’un açıklamaları:

İKİ YILLIK AR-GE ÇALIŞMALARININ MEYVESİ

Vakıf, 1995 yılında Prof. Dr. Işıl Akbaygil tarafından, öncelikle İznik çinisinin orijinal altyapısını araştırmak amacıyla kuruldu. Fakat çininin yapımı çok kolay değil. 2 yıl Ar-Ge'de deneyler yapıldı. Çininin şöyle bir özelliği var: Siz orijinal çiniyi alıp şimdiki teknolojik alet-edevatla onun yapısını inceliyorsunuz, kaç derecede pişmiş, içindeki porlar, malzeme nedir tespit ediyorsunuz. Ama yaptığınızda o ürünü elde edemiyorsunuz. İşte bu hususlarda deneme yanılma yöntemiyle iki yıl boyunca çalışılıyor. Bu sürenin sonunda doğru yolda olduklarını görüyorlar. Sonra atölyeler kuruluyor. Klasik desenler ve tasarım atölyemizde yapılan yeni desenlerle birlikte çininin üretimi devam ediyor.

İZNİK ÇİNİLERİNİN UNUTULMASINI ENGELLEYECEĞİZ

Vakfın amacı yüzyıllar önce kaybolmuş olan İznik Çinisi'ni tekrar yaşayan bir hale getirmek. Bunun eğitimini vermek, bunlarla ilgili dokümanları yeni nesle sunmak. Çünkü İznik Çinisi ile ilgili 16.yüzyıldan kalma hiçbir doküman, belge yok. Vakfın misyonu, kuruluş sebebi İznik Çinisi'ni tekrar üretmek ve gelecek nesillere bunu aktarmak. Bizim vakfımız hiçbir yerden destek görmüyor. Yine hiçbir yerden bağış ve yardım kabul etmeyen bir vakıf. Kendi imkanlarıyla dönüyor. Kendi kendimize mücadele veriyoruz, müşterimizi kendimiz buluyoruz.

KURSLARLA İNSANLARI EĞİTİYORUZ

Bununla ilgili eğitim veriyoruz. Yılda birkaç kez dışarıda açtığımız kurslar oluyor. İstanbul'da, İznik'te kurslar açıyoruz. Oraya katılan kişiler hem meslek sahibi oluyorlar, hem bize ait bir sanatı öğreniyorlar. Genellikle dekor bölümündeki tüm personel yüksek okul veya üniversite mezunu; bu işin altyapısını, eğitimini almış insanlar. Burada açtığımız kurslara katılan çocuklardan çok başarılı, kabiliyetli olanları da buraya alıyoruz.

70 GÜNLÜK EL EMEĞİ GÖZ NURU

İznik Çinisi, pahalı ve üretimi zor bir ürün. Yapımı yaklaşık 70 gün sürüyor. Çok emek isteyen bir iş. Emeğin karşılığında aldığınız aslında o emeğin karşılığı değil. İznik Çinisi'nin geleceği, vakfın sayesinde 16. yüzyıl sonrası gibi olmayacak. En azından birden bire kesilmeyecek. Belge sorunu yaşanmayacak. Vakfın bir arşivi var, Ar-Ge'si var, çalışmaları var, bunlarla ilgili dokümanları var. Bir çok insan bu işi öğreniyor ve meslek sahibi oluyor. İznik'te çoğu buradan ayrılan insanlar dükkan açıyor. Eskisi gibi olmayacağını umut ediyorum.

DEVLET DESTEK VERMELİ

İznik Çinisi'ne sahip çıkıp destek vermelerini isteriz. İzniklilere ve İznik'e ait bir sanat bu. Halk da bu işe layıkıyla sahip çıkmalı.

İZNİK ÇİNİLERİ ARTIK UNUTULMAYACAK

“İznik, çini sanatının zirvelerinden biridir. Bu çinilerin, camilerimizde, saraylarımızda, Türk ve dünya müzelerinde mevcut örnekleri hala hayranlıkla izlenmektedir. Ancak çeşitli sebeplerle, 17. yüzyıldan itibaren üretimleri ile ilgili bilgi ve belge bırakmadan yok olmuştur.” “Vakfın misyonu, kuruluş sebebi İznik Çinisi'ni tekrar üretmek ve gelecek nesillere bunu aktarmak. Bizim vakfımız hiçbir yerden destek görmüyor. Yine hiçbir yerden bağış ve yardım kabul etmeyen bir vakıf. Kendi imkanlarıyla dönüyor.”

İZNİK ÇİNİLERİ’NİN ÖZELLİKLERİ

İznik Çinileri, yüzde 85 kuars ( yarı değerli taş ) içeriğinden ötürü son derece sağlam bir yapıya sahiptir.Bu özelliği, çinilerin mimari uygulamalar da iç mekanlarda kullanıldığı gibi dış cephelerde de kullanılmasını sağlamaktadır. İznik çinilerinin gizem ve hayranlık uyandırması, seramik literatüründe teknolojik olarak başarılması çok zor olarak tanımlanan hamur, astar ve sırdan oluşan üç kuars tabakasının başarılı bileşiminden kaynaklanmaktadır. Kullanılan renkler yarı değerli taşların renklerinden etkilenmiştir. Örneğin; Mercanın kırmızısı, Malaşit veya Firuzenin yeşili, Lapis Lazuli’nin koyu mavisi gibi. Desen tasarımları alegorik ve sembolik değerler yanında, ülkemiz flora ve faunasını yansıtır. Çinilerdeki geometrik örgülü düzenlemeler ise gökyüzü, semavi kurallarla fert arasındaki ilişkinin, kozmik düşüncenin yansımasıdır. Kitabeler ve yazılar genellikle anlam olarak iddialı ve kişiyi yücelten metinleri içermez, İslam düşüncesi ve felsefesini yansıtır. Mimari yapılarda çini bezemeler diğer özelliklerle bütünleşmiş, ancak aşırılıktan uzak; göze hoş gelen ama mütevazı ölçülerde tutulmuştur. Hem geleneksel hem de modern desenleri kullanarak İznik çinilerinin yalnız pano olarak değil, aynı zaman da mimari uygulamalarda kullanılıyor olması, tüm dünyada İznik çinilerinin yeniden keşfedilmesinde ve günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmesinde önemli bir rol oynamıştır. İznik, çini sanatının zirvelerinden biridir. Bu çinilerin, camilerimizde, saraylarımızda, Türk ve dünya müzelerinde mevcut örnekleri hala hayranlıkla izlenmektedir. Ancak çeşitli sebeplerle, 17. yüzyıldan itibaren geride üretimleri ile ilgili bilgi ve belge bırakmadan yok olmuştur.

YASEMİN KOÇ KİMDİR?

Aslında makina mühendisiyim. Hem tesadüf hem de çok arzu ettiğim için böyle bir işle uğraşmayı, 7 senedir severek çalışıyorum burada. Buraya gelene kadar da hep mühendislik yapmıştım. Aslında burada yöneticiyim. Ama bu işin içine girince çizim, boyama gibi çiniye dair işlerle uğraşmaya başladım.