10.08.2005 tarihli Resmi Gazete'de İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Aynı Resmi Gazetede yayınlanan yönetmeliklerle 9/3/1989 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ile 26/9/1995 tarihli Gayrisıhhi Müesseseler Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Bu yönetmeliklere giren hususlar bir tek yönetmelikte toplanmış ve önceden mülki makamlarda bulunan birçok yetki yerel idarelere devredilmiştir. Yerel idarelere sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesi konusunda yeni yetkiler verilmiştir. Buna göre;

Belediyeler, özel idareler ve organize sanayi bölgesi tüzel kişilikleri ruhsatlandırma da yetkili idare olarak tanımlanmıştır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilecektir. Buna ilişkin başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılacaktır. İşyeri ruhsatları meclis veya encümen kararına gerek kalmadan yetkili idarenin en üst amirince imzalanacaktır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatları sigorta il müdürlüğüne veya ticaret siciline, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ruhsatları da kolluğa bildirilecektir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilecek, işyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşecektir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılacaktır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere on beş günlük süre verilecek, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılacak, ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanuni işlem yapılacaktır.

İl özel idarelerinde birinci sınıf gayrisıhhi müesseseleri inceleme kurulu beş kişiden az olmamak üzere valinin veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve tarım birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre gerektiğinde vali tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşacak, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler inceleme kurulu, vali tarafından belirlenecek görevlinin başkanlığında yukarıda belirtilenlerin katılımıyla biri başkan olmak üzere en az üç kişiden oluşturulacaktır. Büyükşehir belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhi müesseseleri inceleme kurulu, beş kişiden az olmamak üzere büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği yetkilinin başkanlığında çevre, sağlık, hukuk, imar ve küşat birimleri görevlileri, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, ilgili meslek odalarının temsilcileri ile tesisin özelliğine göre belediye başkanı tarafından belirlenecek diğer kuruluş temsilcilerinden oluşacak, il belediyelerinde birinci sınıf gayrisıhhi müesseseleri inceleme kurulu da Büyükşehir belediyelerindeki usule göre oluşturulacaktır. İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatı veren belediyelerde söz konusu kurullar, yine bu esaslara göre ilgili birim amirleri veya temsilcilerinin katılımıyla en fazla beş kişiden oluşacaktır. Kurulların oluşturulması sırasında yeterli teknik ve uzman elemana sahip olmayan belediyeler kurulların oluşturulması için valilik veya kaymakamlıktan eleman görevlendirilmesini isteyebilecektir.

İçkili yer bölgesi tespiti, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisince valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak yapılacaktır. İçkili yer bölgesi, hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri, her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar, sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında, konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine iki yüz metreden yakın mesafe içinde, otogar ve otobüs terminallerinde, resmi ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde tespit edilemeyecek, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim-öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri için mahalli şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe tayin ve tespit edilebilecektir. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, resmi ve özel okul binalarından ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması gerekecektir. Mesafe ölçümünde, bina ve tesislerin varsa bahçe kapıları, yoksa bina kapıları, kapıların birden fazla olması durumunda en yakını esas alınacaktır. Yüz metre uzaklığın ölçümünde, mevcut cadde ve sokaklar üzerinden yaya yolu kullanılarak, yaya kurallarına göre gidilebilecek en kısa mesafe dikkate alınacaktır. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluk aranmayacaktır. Turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yüz metre şartı aranmayacaktır.

İzin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idareler tarafından resen kapatılabilecektir. Bu yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu yerler dışında il encümeni tarafından tespit edilecektir.

Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetleyebilecek, tespit edilen mevzuata aykırı hususlarda yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilecektir.

Lokantalara, içkili yerlere ve meskûn mahal dışında bulunan çay bahçelerine şartları taşımaları halinde yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin kararıyla canlı müzik izni verilebilecektir.

Mülki amirlerce, kumar oynanan umumi ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller, mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler, mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlaka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya video bant gösterilen yerler ile internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler, derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilen iş yerleri otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilecektir. Bu fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülki amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilecektir.

Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, eğlence, oyun, içki ve benzeri amaçlı umuma açık ve açılması izne bağlı yerlerde on sekiz yaşından küçükleri çalıştıran, bar, pavyon, gazino, meyhane gibi içkili yerler ile kıraathane ve oyun oynatılan benzeri yerlere yanlarında veli ve vasileri olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış küçüklerin girmesini müsaade eden, m evzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen yerlerin işletmecilerine beş yüz milyon Türk Lirası ile bir milyar Türk Lirası arasında idari para cezası verilecek, tekrarı halinde en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanabilecektir. Bu para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilecektir.

Turizm belgelerinin iptal edilmesi durumunda Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından iptal işlemine ilişkin karar en geç yedi gün içinde yetkili idareye bildirilecektir.

Otel, motel, kamp ve benzeri her türlü konaklama yeri işleticisi bu yerlerde kalan kişilerin kimlik ve geliş-gidiş kayıtlarını tutmak ve kolluk denetimine hazır bulundurmak zorunda olacaktır. Ayrıca iş yerinde çalıştırılan kişilere bir kimlik belgesi düzenleyecek ve bu kişilerin kimlik bilgilerini yirmi dört saat içerisinde kolluğa bildirecektir.

Kendisini idare edemeyecek derecede sarhoş olanlara içki verilemeyecek, 2634 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, on sekiz yaşından küçüklerin yanlarında ebeveynleri, veli veya vasileri olsa bile bar, pavyon, gazino, meyhane gibi içkili yerler ile kıraathane ve oyun oynatılan benzeri yerlere alınamayacak, on sekiz yaşından küçüklere alkollü içki ve nargilelik tütün mamulleri verilemeyecektir. Kumar kastı olmaksızın okey ve benzerleri ile her türlü kağıt oyunları ancak kahvehane ruhsatlı yerlerde oynanabilecektir. İnternet kafelerde bulunan bilgisayarlarda bilgi ve beceri artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki oyunlar oynatılabilecek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzene, genel güvenliğe ve genel ahlaka zararı dokunacak internet sayfalarına erişimin sağlanması engellenecektir.

Önceden mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmayacak, sonuçlanmamış ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır.

Yönetmelikle sıhhi müesseseler için sınıflarına göre aranacak nitelikler ve gayrisıhhi müesseseler ayrıntılı bir şekilde yeniden belirlenmiştir.

Görüldüğü gibi yetkiler ve işletmelerin sınıf ve nitelikleri yeniden düzenlenmiş yerel idarelere önemli yükümlülükler getirilmiştir. Yerel idarelerin bu yetkilerini dikkatli kullanmaları ve bunları denetleyecek mülki makamların yeni bu hususlara önem vermesi gerekmektedir.