Hakkari; Türkiye'nin en geri kalmış illerinden biri. Bunun elbette; terörden ihmale, uzanan pek çok sebepleri var. Çukurca da; Hakkari'nin bir ilçesi olarak, ilin tüm bu özelliklerini en yoğun biçimde yaşayan yerlerden biri. Çevresindeki tüm yerleşim birimlerine oranla daha geri kalmış bir ekonomik ve sosyal yapıya sahip olan Çukurca'yı, Bizim Mahalli İdareler Gazetesi olarak Türkiye'nin gündemine yeniden getirmek istedik.

Bu vesile ile bölgeye yaptığımız haber amaçlı ziyaret sırasında Çukurca'nın ANAP'lı Belediye Başkanı Mehmet Kanar ile de görüşerek, ilçenin sorunları, yapılan hizmetler ve bölge insanlarının beklentileri konusunda sohbet ettik. Bu elbette bir sohbetten çok, Çukurca'nın sosyo-ekonomik yapısının tespit ve tahlili niteliğinde brifinge benziyordu. Belediye Başkanı Mehmet Kanar'a öncelikle, "İlk mazbatayı hangi tarihte aldınız? Devir alırken tören yapıldı mı? Yoksa başkan hiç mi uğramadı?" diye şahsıyla ilgili bir soru yöneltiyoruz. Bir özgeçmişten çok, fırtınalı bir hayatın romana dönüşmüş halini andıran özgeçmişinde her konuyu dile getiren Başkan Kanar, bu sorumuzu, "Şimdi ilk devir aldığımızda araya 23 Nisan girdi. Bu konuya yetişemedim. Yüksek Seçim Kurulu'na bir diğer başkan adayı tarafından itiraz edildiği için beklenildi. Tabi Yüksek Seçim Kurulu'ndan çıkan olur karar bizim lehimizeydi ve mazbatayı ayın 25'inde alarak törenle bu göreve başladım. Halkımız için en güzel şekilde hizmet parolasıyla göreve başladım" şeklinde kısaca cevaplandırıyor. Eee, nede olsa asıl konumuz Çukurca...

İLÇENİN GERÇEK NÜFUSU...

Başkan Kanar, konuşmalarından da anlaşılacağı gibi, kendisini Çukurca ile bütünleştirmiş.

İlçenin nüfusu hakkındaki merakımızı da gidermek için, "Başkanım, ilçenizin resmi nüfusu kaçtır?" diyoruz... Belli ki bu iş biraz karışık! "Şu anda nüfusu 3750'dir" diyor ve devam ediyor Başkan: "Yalnız, Çukurca'nın şu anda en az 8 bin nüfusu vardır... Zaten bizi yıkan bu nüfus sayımıdır. Allah izin verirse 22 Ekimde nüfus sayımı var. İnşallah biz bunu asıl sayıya çıkarırız. Belediyemizde bazı konularda artık daha başarılı bir hizmet yapacağız. Allah kısmet ederse." Bizim de inşallah demekten başka bir şey gelmiyor elimizden...

PERSONEL VE SORUNLAR...

Belediyelerin en büyük sıkıntısının personel ve maaş ödemeleri olduğunu daha önce görüştüğümüz pek çok belediye başkanından da dinlediğimiz için, "Başkanım kaç kişilik kadro var belediyenizde?" sorusuyla, Çukurca'daki duruma getiriyoruz sözü. 31 tane kadrolu memuru varmış Çukurca Belediyesinin. 3 tane de kadrolu işçisi. Toplam 34 kadrolu işçi ve personel... Kanar'ın yarasına parmak bastığımızı bildiğimiz sorumuza geliyor sıra: "Maaşlarını ödemeye gücünüz yetiyor mu başkanım?" "Şu anda çok sıkıntı çekiyoruz" diye başlıyor söze Başkan Kanar. Ve devam ediyor: "Ayrıca şu anda 37 tane geçici işçim var, çok fazla... Yalnız bu şekilde alışılmış. Ben belediyeyi devir aldığım sırada tabi seçim dönemiydi. Öbür arkadaş 62 tane geçici işçi almış. 25 tanesi 3-4 aylık, sırf seçim yatırımı olarak almış. Çukurca'ya gelen 4 milyar pay. Bu işçilerin aylık gideri, yalnız maaş gideri 10 milyar. Memurlarınki 6-7 milyar. Belediyemizi ayağa kaldıramamamızın sebebi bunlardır. Hakkari işçi çıkardı, Şemdinli çıkardı, Yüksekova çıkardı, ilçemiz ufak olduğu için halktan fazla tepki almamamız için ve halkın çalışan işçileri çok fakir oldukları için ben çıkaramadım. Ben de yeni belediye başkanı olduğum için geçen sene çıkaramadım. Yalnız şöyle kademeli olarak önce kıdemsizleri 10. ayın 15'inde. Ondan sonra diğer kıdemsizleri 11. ayın 15'inde, 12. ayın 15'inde de tüm işçileri çıkarttım. Yalnız altı tane bıraktım. Fırında çalışan üç dört tane vardı bir de hizmetli olarak görev yapan iki kişi vardı. Altı tane bıraktım hepsini çıkarttım. Ondan sonra alamadım. 37 tane işçi bunlar... 15 yıl, 14 yıl sigortalı işçiler, tabi bu adamların geçmişleri var. Yalnız geçen sene seçim arifesinde 25 tane işçiyi alamadım. Tabii gönül isterdi ki alıyım ve daha arttırayım. Şartlarımız uygun değil."

BORÇ BATAĞI...

Türkiye'de borçsuz belediye bulmanın mümkünü olmadığını biliyoruz. Çukurca'nın da bunlardan farkı yok elbette. Bir de başkanın ağzından dinleyelim istedik:

-Başkanım, İller Bankası'na, Maliye'ye, SSK'ya borcunuz var mı? Daha doğrusu Belediyenin ne kadar borcu var?

Derin bir of çeken Mehmet Kanar bakın neler söylüyor ve lafı nerelere getiriyor: "Şu anda 200 milyara yakın personel borcum var. Ondan sonra 150 milyardan fazla vergilerimiz var sigortamız var, çalışmış borçlarımız var. Hemen hemen 350-400 milyara yakın borcumuz var şu anda. İçişleri Bakanımızla, Maliye Bakanımızla defalarca görüştük. Genel başkanımıza, Keçeciler'le sorunu rahat rahat konuştum. Mahalli İdareler Yasası'nı bekliyoruz. Biliyorsunuz başkanlar Meclis'e yürüdü. O gün bilet bulamadım ama ertesi gün zor yetiştim. İmkanlar düzelmesi için tabi belediyenin kot sayısı halen yıllardan beri altı. Şimdi meclis tabiki kararname çıkarması için Bakanlar Kurulu'na yetki vermiş. Bu altı rakamı oniki veyahut ona çıkarma imkanları olursa artık borçlarımızı ödeyebiliriz ya da SSK'nın ana parası bizde 22 milyar. Şu anda 55 milyar oldu hiç olmazsa faizlerinin ertelenmesi ya da affedilmesi, ana paranın belediyenin imkanlarıyla taksitlendirilerek ödenmesi daha uygundur."

ALTYAPI BİR FELAKET...

Çukurca Belediye Başkanı Mehmet Kanar'a elbette daha çok soru sorduk. Bundan sonrasını biz soralım, o cevaplandırsın, siz okuyun...

-İmar planınız yeterli mi başkanım?

-İmar planımız yeterli değil. Alt yapımız sıfır. İçme suyu şu anda normal. Sulama sularımız sıkıntılı tabi. Buralarda bizim bölgede kışın yağmur kaba yağdığı için kaynak sularına aktı. Geçen sene pek kar yağmadı. Bu sene epey kar yağdı, fazla yağmurlar yağmadı. Geçen seneden daha iyi oldu. Ama yine de sıkıntımız var. Şu anda sulama sularında sıkıntımız var. Buna önerimiz de var. Bazı imkanlarımız, su getireceğimiz yerlerimiz var. Mesela alt yapı için kanalizasyon için müracaatımız olacak yakında İller Bankası'na. Yalnız gelecekte dörtbuçuk milyar kesintimiz olacak. Sıfıra düşeceğiz. O korkumuz oluyor. Yoksa istemez miyiz? Tabi ta 53'ten beri burası ilçe. İki dönem eski belediye başkanımız babası yaptı, beş dönem de Macit Bey yaptı. Tabi yirmibeş yıl önce başkanlık yaptı Macit Bey burda. Altyapı için kanalizasyon için yeterli para bulunmamıştır. Artık bakacağız biz inşallah başaracağız.

-Yol düzenleme çalışmaları var mı? 1.5 yıl içinde neler yaptınız, 2000 yılının içinde neler var planladığınız?

-Şimdi 18 Nisan seçimlerinden sonra göreve başladığımız sırada yeşil çeşmeye giden, yeni konutlara giden yeni yolu açtık. Ayrıca sekiz bin kapasiteli ekmek fırınımızı faaliyete soktuk,. Bu da valimizin yardımlarıyla belediyenin işçi, usta katkısıyla olmuştur. Sayın valimizin katkılarıyla faaliyete geçmiş ve halen de çalışmaktadır. Çok güzel fırınımız var şu anda. İmkan olursa öncelikle alt yapımızın yapılması ayrıca su sıkıntılarının giderilmesi gerekiyor. Ayrıca mahallelerin de sorunları var. Park olsun başta yolların açılmasını düşünüyoruz. Halkımızın da geçim sıkıntısı var.

GEÇİM KAYNAĞI TARIM...

-Çukurca ilçesi terör bölgesiydi. Halkın geçim kaynağı nedir?

-Şimdi halkımızın geçim kaynağını anlatayım. Halkımız hayvancılık ve tarımla geçiniyor. Tarım şöyle; kendi ihtiyaçları için bağdır, bahçedir, pirinçtir, buğdaydır, darıdır, mısırdır; yani kendi kışlık yemek ihtiyacını alabiliyordu. Bir kısmı da koruculuk yapıyor; üç tane var beş tane var... Korucularda kendi maaşlarıyla geçiniyor. Ayrıca tarlası var, odununu kendisi getiriyor. Artık işçi bu şekilde geçiniyor... Bir de tabi memur kesimi var. Memurun durumunu biliyorsunuz. 150-160 milyon maaş alıyor, tabi imkanı yok. Mutfak masrafını biliyorsunuz. El yakıyor. Siz de anlattınız burası terör bölgesi. Çukurca halkı şu anda Hakkari ve Van'da... Kesin güvence olsa dönecekler. Köy çevremize genişledi. Şu anda çevremiz tarla alanlarımız dar. Çukurca'da üç dört tane mahalle aramız var, geçemiyoruz... Daha güvencemiz yok bu konuda... İnşallah bitmiştir, huzur gelmiştir Çukurca'ya. iki üç yıldan beri şu ana kadar herhangi bir durum olmamıştır. Ayrıca de bu köylerimizin köye dönüş durumları sağlansa Çukurca daha güzel şenlenir. Burda şöyle otuz kırk tane köyümüz mahallemiz var. Hergün yirmi otuz kişi Çukurca'ya gelsin ununu, şekerini, herşeyini Çukurca'ya gelip alsa çok güzelleşir.

ARAÇ PARKI VE TEMİZLİK...

-Belediyenin araç sayısı nedir?

-Vantuzlu aracımız var bir de çöp arabamız var. Vali bey Antep'e gidip zorla verdi çöp arabamızı. Kullanıyoruz, iyi oldu. O olmasa çöpler kalacak.

Ondan sonra askeri birliklerimiz çok. Bütün çöpümüzün tek araba.

-Temizlik yeterli mi sizce?

-İmkanı yok... İki tane itfaiye aracımız var, imkanlar dahilinde yeterli değil. İtfaiye yeterli değil, ulaşım hizmetleri yeterli değil. İşte bu sene ayrıca tesis sistemini kurduk. Onu da tabi zor şartlar altında kurduk. Artık taksitle tesis paralarını ödüyoruz. Turgut Bey geldi geçen gün göndereceğim, imkanlarım dahilinde dedi. Benim bir de Maneger aracım var, 91 model. Tabi birkaç kez kaza yapmış... Elimizde bu araçlar var.

-Ankara'dan mı aldınız?

-Ankara'dan aldık. İki defa çevre bakanımızla gittik. Milletvekilimizle beraber gittik büyük araçlar için. Benim şu anda bir tane kepçem olsa, kazıcım olsa kanalizasyonu ben yaparım. Ne grayder var, ne kepçemiz var, ne kazıcımız var. Yalvardım bakanımıza, sayın bakanım ulaşım hizmetleri yetersiz.

İNSAN VE HAYVAN SAĞLIĞI...

-Veterineriniz var mı?

-Veterinerimiz yok. Sağlık memurumuz yok, doktorumuz yok, hiçbir şeyimiz yok.

-Peki sağlık hizmetleri, eğitim hizmetleri yeterli mi?

-İmkanı yok hayır. Kaymakama bağlı olanda yeterli değil. Belki kaymakamımız anlatmıştır. Sağlık ocağımız ta 65'de yapılan sağlık ocağı. Sağlık merkezi belediyenin karşısında. Hastane devredilmiş, 15 yıldan beri askeri birlikler içinde oturuyor. Eğer orası boşaltılırsa, sağlık imkanlarımız daha iyi olur. 60'ta yapılan sağlık ocağı insan onu gördükçe nefret ediyor.

ABONE YOK...

-Peki başkanım İller Bankası'ndan gelen para yok denecek kadar. Öz kaynaklarınız yetersiz, içme suyu, emlak vergisi, bunlar toplanabiliyor mu, özkaynak neyiniz var. Belediyeye gelir getirecek dükkanınız var mı, fırınınız var mı?

-Şimdi belediyemizin 32-33 tane dükkanı var. Belediyemizin bunların kirası beşyüz bin lira. Bunların kirası hiçbir zaman arttırılmadı ve su parası pek nadir. Yabancılardan toplanır abone denilen hiçbir şey yok. Abone yok tabi. Geçen sene yaptım. 2 ay da bu çalışmalarımız devam etti. Ondan sonra tabi bazı kişilere 150 milyon, 250 milyon su parası geldi. Sıkıntı oldu. Bu arada 20 - 25 milyara yakın tahsilatımız oldu. Ayrıca ben geldiğimde personelin 8 aylık olan maaş alacağını 3'e indirdik. Bu tahsilatımızla 3'e indirdik. Ondan sonra dükkan kiralarını da 15 milyona çıkardık. Tepki aldım sağdan soldan... Ama bugünkü dükkan kiraları 15 milyon... Nedir ki? Yalnız gelirlerimiz yine tatmin edici değildir. Tabi çöp parasını almıyoruz, gelirlerimiz bunlar. Toplam aylık geliriniz nedir deseniz 1 buçuk milyarı geçmez.

SOSYAL VE KÜLTÜREL ETKİNLİKLER...

-Sosyal ve Kültürel etkinliklerinizde neler var yörenizin özelliğini taşıyan neler var?

-Şimdi halk eğitimimiz kaymakam ve valimizin katkılarıyla geçen seneden beri bakıyorum o kadar iyi, o kadar yeterli oluyor ki, 200-300'e yakın genç kızlarımız, hatta bu sene 400'e yakın, biçki-dikiş kursu alıyorlar. Hem ailelerine katkı kendilerine katkı hem de sanatları ilerlettiler kızlarımız. Hatta açılışta da Vali beyimiz genel komutanımız, subaylar ve hanımları geldi. Çukurca'yı çok beğendiler. O kadar beğendiler ki bir de sergiye girdiler. O kadar beğendiler ki yani görülmemiş birşey. Çok güzel tabi bu da tabi kaymakamımızın valimizin katkılarıyla oldu.